Najczęściej zadawane pytania (227) Ortografia (588) Interpunkcja (198) Wymowa (69) Znaczenie (262) Etymologia (305) Historia języka (26) Składnia (336) Słowotwórstwo (138) Odmiana (331) Frazeologia (133) Poprawność komunikacyjna (190) Nazwy własne (435) Wyrazy obce (90) Grzeczność językowa (40) Różne (164) Wszystkie tematy (3305)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Słowotwórstwo2007-06-21
Bardzo proszę o wyjaśnienie, jaka jest różnica między archiwowaniem dokumentów, a ich archiwizowaniem? W dostępnych słownikach i literaturze obie formy są stosowane zamiennie. Nie znalazłam wyjaśnienia.
Pytanie jest zaskakujące z dwóch powodów. Głównym powodem jest to, że w słownikach języka polskiego brak czasownika *archiwować, od którego można by utworzyć rzeczownik *archiwowanie. Natomiast jest odnotowany czasownik archiwizować ‘zbierać, porządkować, gromadzić w archiwum dokumenty i inne materiały nie mające już bieżącej wartości użytkowej’, np. Zajmował się archiwizowaniem podziemnej prasy (to definicja i cytat z Uniwersalnego słownika języka polskiego pod red. S. Dubisza; wcześniejsze słowniki XX-wieczne też notują taki czasownik, natomiast brak w nich *archiwować). Drugi powód zdumienia to fakt, że, jak Pani pisze, „W dostępnych mi słownikach i literaturze obie formy są stosowane zamiennie”. Jakie to słowniki i literatura? Trudno wyjaśniać różnicę (między wyrazami *archiwowanie a archiwizowanie), która według mojej wiedzy nie istnieje, a nie znam źródeł, które nasunęły Pani problem językowy. Wyjaśniam zatem tylko budowę czasownika archiwizować (rzeczownik archiwizowanie to regularnie tworzona nazwa czynności).
Czasownik zbudowany jest na bazie XVIII-wiecznej pożyczki archiwum (łac. archivum ‘siedziba rządu’, potem ‘budynek, w którym przechowuje się akta urzędowe’ (od arche ‘rząd’). Budowa zgodna jest z postacią innych czasowników obcego pochodzenia, por. rytmizować, stylizować, nikotynizować (się), rutynizować, typizować, rejonizować, kolonizować, sygnalizować, krystalizować i wielu innych. Po części rdzennej pojawia się pusty pod względem znaczeniowym morfem -iz- (językoznawcy nazywają taki element konektywem), potem mamy przyrostek tematyczny -owa-, a na końcu (końcówkę bezokolicznika). Ciekawe jest to, że czasowniki tego typu często tworzą dwojakiego typu nazwy czynności: archiwizowanie – archiwizacja, stylizowanie – stylizacja, rejonizowanie – rejonizacja. Z definicji słownikowych nie wynika, aby była jakaś różnica znaczeniowa między archiwizowanie a archiwizacja. Dodam jeszcze, że nie wszystkie formacje zbudowane na bazie archiwum mają morfem -iz-, por. archiwalia, archiwalny, archiwistyka, archiwista, archiwoznawstwo. Problem dotyczy tylko czasownika.
Krystyna Kleszczowa
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2007-06-21
Uprzejmie proszę o wyrażenie opinii na temat, czy można dziecku nadać imię Aga.
Imię Aga jest zdrobnieniem od Agnieszka lub Agata. W świetle obowiązujących u nas przepisów prawa (por. Prawo o aktach stanu cywilnego, art. 50, p. 1), nadawanie imion w formie zdrobniałej nie jest dozwolone. Próbowałem sprawdzić, czy imię to nie miałoby szans inną drogą, np. jako zapożyczenie, ale okazało się, że niestety – nie. Imię Aga wprawdzie nadano już w Polsce kilkakrotnie, ale raczej nie można tego uznać za dostateczny argument. Wniosek: choć jest to bardzo sympatyczne imię, nie można go nadać w Polsce zgodnie z prawem.
Jan Grzenia
Ortografia2007-06-21
Która forma jest poprawna: Tata przebrał się za świętego mikołaja, Tata przebrał się za świętego Mikołaja, Tata przebrał się za Świętego Mikołaja?
Jeśli mamy na myśli biskupa, napiszemy: Tata przebrał się za Świętego Mikołaja lub też Tata przebrał się za św. Mikołaja, jeśli natomiast chodzi nam o „rozdawacza” prezentów (krasnoluda) to poprawną pisownią jest św. mikołaj, a zatem: Tata przebrał się za świętego mikołaja.
Aldona Skudrzyk
Interpunkcja2007-06-21
Podając strony internetowe w przypisach, np. [www+adres strony] z dnia 12 czerwca, po liczebniku powinno się stawiać kropkę?
Kropka nie jest w tym przypadku konieczna, podobnie jak przy podawaniu daty w innych typach wypowiedzi, ponieważ kontekst (czyli forma czerwca: zapisana słownie nazwa miesiąca) powoduje, że zapisaną cyfrowo liczbę 12 bez trudu zidentyfikujemy jako zapis liczebnika porządkowego dwunastego i nikomu chyba nie przyszłoby do głowy, aby odczytywać ten liczebnik jako główny: dwanaście. Część z tych mądrości można wywnioskować z zasady nr 340 polskiej interpunkcji.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2007-06-21
Mam problem z wyrazem literopodobny. Kontekst zadania brzmi: „Kreślenie linii literopodobnych”. Nie wiem, czy zapisuje się go łącznie, czy oddzielnie. Różne publikacje podają różny zapis.
Przymiotnik literopodobny jest złożeniem, czyli spojonym za pomocą cząstki słowotwórczej (interfiksu -o-) połączeniem wyrazów litera i podobny. W polszczyźnie istnieje wiele złożeń z przymiotnikiem podobny i wszystkie mają znaczenie ‘podobny do tego, na co wskazuje pierwszy człon złożenia’ i wszystkie bez wyjątku są pisane łącznie, np. prawdopodobny, jedwabiopodobny, kauczukopodobny, wełnopodobny, bawełnopodobny, drewnopodobny, skóropodobny, futropodobny (zob. Uniwersalny słowik języka polskiego PWN pod red. S. Dubisza).
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166