Najczęściej zadawane pytania (208) Ortografia (502) Interpunkcja (168) Wymowa (65) Znaczenie (201) Etymologia (276) Historia języka (21) Składnia (270) Słowotwórstwo (114) Odmiana (288) Frazeologia (116) Poprawność komunikacyjna (207) Nazwy własne (350) Wyrazy obce (68) Różne (147) Wszystkie tematy (2793)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Odmiana2004-12-09
Kiedy mówi się obie, a kiedy obydwie, o ile obydwie mówi się w ogóle? Bardzo proszę o odpowiedź i serdecznie dziękuję za poprzednie.
Oba słowa są używane, i to wymiennie – jako synonimy. Na stronach internetowych obie pojawia się kilkakrotnie częściej niż obydwie, jednak obydwie wersje są jak najbardziej poprawne, a to, kiedy się jednej czy drugiej użyje, zależy wyłącznie od naszej decyzji.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-12-07
Moja pani od języka polskiego twierdzi, że stopniuje się miękki, miększy, najmiększy. Ja nie jestem przekonana, czy to poprawne. Proszę o odpowiedź.
Proszę nie wątpić w kompetencje swej polonistki, ponieważ oba typy stopniowania są uznawane za poprawne, słowniki nie są tylko zgodne, który z nich jest częsty, a który zaliczyć do typu rzadkiego. Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego z lat 1948-1952 podaje formę miększy, ale odnotowuje uwagę, że w stopniu wyższym częściej używana jest forma opisowa bardziej miękki. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka odnotowuje wyłącznie formę miększy. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego podaje, że przymiotnik miękki w stopniu wyższym przybiera formę bardziej miękki, rzadko miększy, natomiast Słownik wyrazów kłopotliwych M. Bańki daje pierwszeństwo wersji syntetycznej miększy i wskazuje, że można też używać stopniowania opisowego bardziej miękki. Pani wątpliwości wynikają zapewne z obserwowanej we współczesnym języku tendencji do rozszerzania stopniowania opisowego (które notabene jest łatwiejsze, bo niweluje wymiany głosek k i sz). Strony internetowe pokazują, że formy miększy, najmiększy są współcześnie ponad trzy razy rzadsze niż bardziej miękki, najbardziej miękki.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-12-06
Jestem w trakcie pisania pracy magisterskiej na temat technologii nauczania e-learning. Chciałabym się dowiedzieć, jaka jest prawidłowa odmiana słowa e-learning.
E-learning odmieniamy tak samo, jak inne wyrazy zakończone na -ing i zapożyczone z języka angielskiego wcześniej (dansing, komping, doping, happening itp.) i niedawno (konsulting, monitoring, roaming itd.) – M. e-learning, D. e-learningu, C. e-learningowi, B. e-learning, N. e-learningiem, Ms. e-learningu, W. e-learningu! Odmiana tego wyrazu ogranicza się raczej wyłącznie do liczby pojedynczej, a rodzime końcówki deklinacji męskiej dołączamy bezpośrednio do tematu.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-12-06
W już udzielonych odpowiedziach przeczytałam, że przyjęło się w polszczyźnie nieodmienianie słowa procent w mianowniku, bierniku i dopełniaczu. Proszę w takim razie o wyjaśnienie, czy obie formy są prawidłowe i czy mogę powiedzieć: siedemdziesiąt procentów? Pozdrawiam serdecznie.
To miło, że ktoś czyta odpowiedzi z archiwum, sądziłam jednak, że moja wcześniejsza odpowiedź jest jednoznaczna i że wynika z niej również, iż bezkońcówkowa forma procent dotyczy połączenia siedemdziesiąt procent. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego stwierdza, że w połączeniu z liczebnikami oznaczającymi całości w mianowniku, dopełniaczu i bierniku używać należy formy procent, np. Osiemdziesiąt cztery procent (nie: procenty) wyborców wzięło (nie: wzięły) udział w głosowaniu. W pozostałych przypadkach, czyli w celowniku, narzędniku i miejscowniku, mimo połączenia z liczebnikiem oznaczającym całości, rzeczownik procent przybiera odpowiednie końcówki przypadków liczby mnogiej, np. Promocji udzielono dziewięćdziesięciu pięciu procentom (nie: procent) uczniów. Formy procenta albo procentu w dopełniaczu używa się wyjątkowo z liczebnikiem jeden, np. Nie było zaledwie jednego procenta / procentu uczniów.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-12-02
Czy forma zakańczać jest poprawna? Jeśli nie, to jak inaczej można oddać dokonany i ciągły charakter opisywanego procesu?
Czasownik zakańczać jest formą poprawną. Jest to forma niedokonana czasownika zakończyć. Wyraz hasłowy zakańczać w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego zaopatrzony został w kwalifikator rzadkie, co być może tłumaczy Pana niepewność normatywną.
Katarzyna Sujkowska-Sobisz
Odmiana2004-12-02
Szanowni Państwo, mój dylemat dotyczy wyrazu pięcioksiąg. Która forma dopełniacza i narzędnika jest poprawna – pięcioksiągu czy piecioksięgu, pięcioksiągiem czy pięcioksięgiem? Nowy słownik ortograficzny PWN (2000) podaje jako prawidłowe formy: pięcioksięgu, pięcioksięgiem. Mnie zaś uczono, że prawidłowe są formy pięcioksiągu, pięcioksiągiem. Proszę o pomoc w rozwikłaniu problemu. Z góry dziękuję. Z poważaniem, Katarzyna L.
Proszę uwierzyć Nowemu słownikowi ortograficznemu PWN! Poprawne formy – tzn. pięcioksięgu i pięcioksięgiem – znajdziemy również w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, Wielkim słowniku ortograficznym PWN pod red. E. Polańskiego, Uniwersalnym słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, Słowniku języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego i we wszystkich innych.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-12-01
Kiedy używamy liczebników zbiorowych?
Liczebniki zbiorowe łączą się z rzeczownikami mającymi tylko liczbę mnogą (pluralia tantum), np. czworo ust czy dwoje drzwi, z rzeczownikami rodzaju nijakiego oznaczającymi istoty młode zakończonych się na , np. pięcioro kociąt, dwanaścioro dziewcząt, z rzeczownikami nazywającymi obiekty występujące w parach, np. dwoje oczu, uszu, rąk, z rzeczownikami lub zaimkami odnoszącymi się do grup osób różnopłciowych, np. kilkoro uczniów, oboje rodzice, ośmioro dzieci. Liczebników zbiorowych używa się również w kilku zwrotach frazeologicznych, np. doktor obojga praw, dziesięcioro przykazań, Królestwo Obojga Sycylii (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, hasło LICZEBNIK).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-26
Dlaczego obecnie używa się formy wziąść? Czy obie formy wziąć i wziąść są poprawne i możemy je traktować zamiennie? Pozdrawiam i dziękuje za pomoc.
Forma !wziąść, choć częsta w języku potocznym, jest – jako niewłaściwa postać bezokolicznika czasownika wziąć – uznawana za błąd fleksyjny. Językoznawcy sądzą, że ta niepoprawna wymowa pojawiać się może pod wpływem czasowników siąść i trząść (por. W. Doroszewski O kulturę słowa. Poradnik językowy, M. Bańko Słownik wyrazów kłopotliwych).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-21
Dzień dobry! Zwracam się do Państwa z zapytaniem. W poniższym zdaniu występuje błąd językowy: Moje dzieci kiedyś bardzo lubiały chodzić do kina, ale dziś już nie lubieją. Moje pytania: 1. Jak należałoby sklasyfikować ten błąd? 2. Jaka jest przyczyna jego powstania? 3. Jaka jest prognoza na przyszłość odnośnie tego błędu; czy istnieje możliwość wprowadzenia takich form do współczesnej polszczyzny? 4. Jakich ogólniejszych tendencji językowych dany błąd może być wyrazem? 5. Z jakich poradników językowych bądź innych opracowań mogłabym skorzystać? Z góry dziękuję za odpowiedź. Z poważaniem Agnieszka D.
Szanowna Pani! Zwykły użytkownik naszego serwisu, jeśli dostrzega formę błędną i ma wątpliwości, czy należy jej używać, zwraca się do poradni z pytaniem Czy poprawna jest forma...? lub Jaka jest poprawna forma... ?. Pani pytanie natomiast wygląda jak polecenie z pracy (domowej, zaliczeniowej), dlatego nie odpowiemy na nie, przynajmniej w taki sposób, jaki byłby dla Pani najwygodniejszy, ponieważ odrabianiem prac się nie trudnimy.
Formy typu lubiały, lubieją są przykładami błędów fleksyjnych, co użytkownik języka operujący – jak Pani – tak fachowym słownictwem może łatwo wywnioskować np. z treści stosownego hasła z Nowego słownika poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-19
Po powrocie do domu wytrze buty czy też Po powrocie do domu będzie wycierał buty? Jakie jest wytłumaczenie gramatyczne?
Obie wersje są gramatycznie poprawne, ale wytrze buty to forma dokonana oznaczająca ‘zrobi to na pewno do końca’, a będzie wycierał albo będzie wycierać to formy niedokonane o znaczeniu ‘będzie to robić, ale niekoniecznie skutecznie, do końca’.
Aldona Skudrzyk
Odmiana2004-11-19
Droga redakcjo! Zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na pytanie: czy stwierdzenie otwarłam drzwi jest poprawne? Czy może otworzyłam drzwi? I kiedy powinnam powiedzieć, że coś otwarłam, a kiedy, że otworzyłam? Z góry dziękuję.
Obydwie formy czasownika otworzyć są poprawne. Słowniki mówią o formie otwarł, że jest rzadsza, ale nie jest błędna.
Aldona Skudrzyk
Odmiana2004-11-12
Nie ma kogo/czego: cudzysłowia czy cudzysłowiu?
Zdecydowanie nie ma cudzysłowu. O problemach z rzeczownikiem cudzysłów pisaliśmy już zarówno w dziale Odmiana, jak i w Najczęściej zadawanych pytaniach. Tam znajdzie Pani formy poszczególnych przypadków.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-12
Kiedy używamy zaimka rodzaju żeńskiego , a kiedy ?
jest formą narzędnika, a to biernik (oba lp. rodzaju żeńskiego). Możemy powiedzieć np. uderzyłam go tą (narzędnik) książką, ale zobaczyłam tę (biernik) książkę. Forma w bierniku występuje w polszczyźnie starannej, w odmianie potocznej natomiast dopuszczalna jest wariantywna forma , np. zobaczyłam tą (biernik) książkę.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-10
Większość znajomych mówi na przykład: powiedz tacie, że.... Niektórzy jednak mówią też powiedz tatowi..., szczególnie osoby pochodzące z Kresów Wschodnich. Czy ta druga forma jest dopuszczalna?
W polszczyźnie wyraz nazywający poufale ojca występuje w dwóch wariantach – tata oraz tato (o czym pisaliśmy już wcześniej w dziale Odmiana). W połączeniu z czasownikiem powiedzieć rzeczownik ten musi przybrać formę celownika, a ten przypadek dla obu wariantów brzmi w wersji ogólnopolskiej, zgodnej z normą wzorcową polszczyzny – tacie. Rzeczownik tato ma również oprócz tacie formę tatowi, która jako forma regionalna (wschodnia) może być zgodnie z normą użytkową (normą potoczną regionalną) języka polskiego zaakceptowana jako poprawna jedynie w komunikacji potocznej (por. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-10
Jak brzmią formy dopełniacza liczby pojedynczej i mnogiej rzeczownika ćma?
Rzeczownik ćma przybiera w dopełniaczu liczby pojedynczej rzeczownika formę ćmy, a w dopełniaczu liczby mnogiej brzmi ciem.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-09
Jak piszemy – w młynie czy we młynie, np. Dzieci były z wycieczką...?
Dzieci owe mogły być z wycieczką w młynie (częstsze w użyciu) lub też we młynie (forma 5 razy rzadsza od poprzedniej). We jest to rozszerzona o samogłoskę e forma przyimka w, używana przed wyrazami zaczynającymi się od grupy spółgłoskowej z początkową spółgłoską wargową, zwłaszcza w lub f (choć m również należy do grupy wargowych), np. we wsi, we Wrocławiu, we Francji, oraz zwyczajowo w połączeniu z wyrazami zaczynającymi się od dwóch innych spółgłosek, np. we środę albo w środę, we czwartek albo w czwartek, we czworo, we krwi, we łbie; we łzach, we śnie, we trzech itd. Ze względu na to, że część form z przyimkiem we jest dopuszczana tylko w regionalnych odmianach polszczyzny, użytkownicy języka mogą sądzić, że we młynie jest niepoprawna, gwarowa i stosować ją rzadziej.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-08
Czy pisze się wyszłam czy wyszedłam, poszłam czy poszedłam?
Poprawne ŻEŃSKIE formy to oczywiście wyszłam i poszłam, a MĘSKIE to wyszedłem i poszedłem. Jestem szczerze zdziwiona, że pytanie pochodzi właśnie od kobiety i dotyczy form żeńskich, ponieważ to mężczyźnie zawsze mają problem z niepoprawnym !poszłem czy !wyszłem :-).
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-05
Jak poprawnie powinno się odmieniać rzeczownik kluski?
Rzeczownik nazywający ‘mały, podłużny kawałek ciasta, zwykle zagniatanego z mąki i jaj’ występuje w polszczyźnie w dwóch wariantach – klusek (rodzaju męskiego) i kluska (rodzaju żeńskiego). Zapiszmy dla porównania całe paradygmaty w liczbie pojedynczej – KLUSEK D. kluska, C. kluskowi, B. klusek (starannie) // kluska (potocznie), N. kluskiem, Ms. klusku, W. klusku!; KLUSKA lp. D. kluski, C. klusce, B. kluskę, N. kluską, Ms. klusce, W. klusko! Oba warianty odmieniają się zwykle w liczbie mnogiej i tu formy wersji męskiej i żeńskiej są niemal jednakowe – różni je tylko forma dopełniacza: M. kluski, D. klusków (rodzaj męski) // klusek (rodzaj żeński), C. kluskom, B. kluski, N. kluskami, Ms. kluskach, W. kluski!
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-03
Jaka będzie forma dokonana, czyli w czasie przeszłym czasownika pracować?
Czasownik pracować w czasie przeszłym ma formy pracowałem, pracowałeś, pracował itd., nie mają one jednak aspektu dokonanego. Niektóre czasowniki tworzą w czasie przeszłym formy dokonane wyłącznie przez dodanie jakiegoś przedrostka, a więc od czasownika pracować można utworzyć np. formy dokonane przepracować, zapracować, odpracować, wypracować, dopracować itp. Problem polega na tym, że wraz z dodaniem przedrostka może się zmienić znaczenie czasownika, co pokazują podane przykłady.
Katarzyna Wyrwas
Odmiana2004-11-03
Która forma jest poprawna: w dzień czy w dniu?
Poprawne są obie formy, ale każda w inny sposób. Przyimek w łączy się z rzeczownikami w miejscowniku (w dniu) lub bierniku (w dzień). Kiedy mówimy w dniu, mamy na myśli konkretny dzień, np. w dniu tym był koronowany, a nawet datę, np. w dniu trzynastym stycznia 2004 roku (nadużywane w jezyku urzędowym). Formy w dzień używamy, gdy chcemy wskazać, że coś dzieje się w ciągu dnia, czyli od wschodu do zachodu słońca.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140