Najczęściej zadawane pytania (227) Ortografia (589) Interpunkcja (198) Wymowa (69) Znaczenie (263) Etymologia (305) Historia języka (26) Składnia (336) Słowotwórstwo (138) Odmiana (331) Frazeologia (133) Poprawność komunikacyjna (190) Nazwy własne (435) Wyrazy obce (90) Grzeczność językowa (40) Różne (164) Wszystkie tematy (3307)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2015-10-27
Szanowni Państwo, skoro piszemy ponadosiemdziesięcioletni, to czy również poprawnie będzie ponadosiemdziesięciopięcioipółletni? Wygląda to na strasznie długie słowo, ale poprawne. Czy mam rację?
Oba przytaczane w pytaniu wyrazy są zapisane poprawnie, zgodnie z zasadą, że złożenia słowotwórcze, czyli wyrazy scalone z kliku innych, mają w polszczyźnie pisownię łączną.
Istnieje jeszcze jedna możliwość: ponad- można w naszym języku uznać za jako cząstkę słowotwórczą, ale istnieje też w partykuła ponad, którą dodaje się do liczebników bądź odliczebnikowych przymiotników i przysłówków oraz do rzeczowników wyrażających ilość czegoś - wtedy stosować poprawny staje się również zapis: ponad osiemdziesięcioletni i ponad osiemdziesięciopięcioipółletni (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Pisownia-wyrazow-z-przedrostkami;629484).
Katarzyna Wyrwas

Ortografia2015-10-27
Wiele czytałam na temat pisania form za granicą i zagranicą, jednak w pewnym przypadku mam dylemat. Czy to zdanie jest napisane poprawnie: Planujesz wypocząć za granicą?
Z jednej strony chodzi tu o plany wyjazdu za granicę, ale być może poprawne jest pisanie tego wyrażenia łącznie.
Zagranica to ‘kraje leżące poza granicami danego państwa’ (zob. http://doroszewski.pwn.pl/haslo/zagranica/), a zatem np. przyjechał z zagranicy oznacza ‘przyjechał z innego kraju’, a forma zagranicą to narzędnik liczby pojedynczej tego rzeczownika, którego możemy użyć w konstrukcji interesował się zagranicą w znaczeniu ‘interesował się innymi krajami, leżącymi za granicami jego własnego państwa’.
W cytowanym w pytaniu zdaniu Planujesz wypocząć za granicą mamy do czynienia z rzeczownikiem granica w znaczeniu ‘linia oddzielająca terytorium jednego państwa od innych’, dlatego też pisownia połączeń za granicą, za granicę (zob. http://sjp.pwn.pl/so/za-granica;4537367.html; http://sjp.pwn.pl/so/za-granice;4537368.html) z przyimkiem za jest rozdzielna, typowa dla wyrażeń przyimkowych (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/143-Co-to-sa-wyrazenia-przyimkowe;629475).

Ortografia2015-10-27
Czy Twitter, Facebook pisać wielką czy małą literą?
Podana przez Panią pisownia tych nazw jest poprawna. Twitter nie jest jeszcze odnotowany w słowniku ortograficznym, ale hasło Facebook już znajdziemy: http://sjp.pwn.pl/szukaj/Facebook.html. Twitter i Facebook traktuje się jak nazwy własne, więc jako takie pisze się je wielką literą, pomimo że oba portale mają logo z małą literą.

Ortografia2015-10-27
Jaka zasada obowiązuje przy pisowni słowa hiszpański?
Wyraz hiszpański jest przymiotnikiem utworzonym od nazwy własnej Hiszpania, pisownię przymiotników od nazw własnych reguluje zasada mówiąca, że małą literą piszemy przymiotniki utworzone od nazw kontynentów, krajów, miejscowości, narodów, plemion, niebędące nazwami geograficznymi, jak kultura europejska, plemiona afrykańskie, francuskie koniaki, sery szwajcarskie, piwo bawarskie, fajans włocławski, kultura przeworska, marmur chęciński, porcelana ćmielowska, woda kolońska, wzgórze kapitolińskie, języki słowiańskie (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/129-Przymiotniki-utworzone-od-nazw-kontynentow-krajow-miejscowosci-narodow-plemion-niebedace-nazwami-geograficznymi;629451.html ).
Jeśli przymiotnik taki wchodzi w skład nazwy własnej, jak Polsko-Hiszpańska Izba Gospodarcza, czy też nazwy geograficznej (obecnej lub dawnej), jak Hiszpański Region Równikowy, Basen Hiszpański, Hiszpańska Afryka Zachodnia, Sahara Hiszpańska, wtedy jako składnik nazwy własnej musi być zapisany wielką literą (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/81-Wielowyrazowe-nazwy-geograficzne-i-miejscowe;629400.html; http://sjp.pwn.pl/zasady/84-Nazwy-indywidualne-jednostkowe-urzedow-wladz;629403.html).

Ortografia2015-10-26
Dzień dobry, jestem członkiem zarządu Fundacji na Rzecz Rodziny i choć Fundacja działa już od ponad dziesięciu lat, wciąż gnębi nas niepewność, jak powinniśmy zapisywać jej nazwę: Fundacja na Rzecz Rodziny, Fundacja Na Rzecz Rodziny czy może Fundacja na rzecz Rodziny.
Jedyny poprawny zapis to Fundacja na rzecz Rodziny (i skrót [iFR) zgodnie z następującą regułą „Zasad pisowni polskiej”: http://sjp.pwn.pl/zasady/Nazwy-indywidualne-jednostkowe-urzedow-wladz;629403.
W polszczyźnie przy tworzeniu skrótów pomijamy większość przyimków i spójników (czasem zdarza się przyimek o, bp. w skrócie ZBoWiD ‘Związek Bojowników o Wolność i Demokrację’, spójnik i zwykle jest elementem skrótowca, np. PKiN [Pałac Kultury i Nauki’, PiS ‘Prawo i Sprawiedliwość’). Oto reguła dotycząca pomijania wyrazów: http://sjp.pwn.pl/zasady/Pomijanie-w-skrotowcach-niektorych-elementow-wystepujacych-w-pelnych-nazwach;629582.html.
Połączenia na rzecz nie ma zwyczaju skracać i jego początkowych liter umieszczać w skrócie, pomijam tu fakt, że FnrR wygląda, jakby miała w środku skrót nr. Proszę wziąć pod uwagę analogię interesującej Pana nazwy do Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, od której poprawny skrótowiec ma postać FNP.

Ortografia2015-10-26
Szanowni Państwo! W nawiązaniu do reguł i wyjątków od nich dotyczących pisowni partykuły nie z imiesłowami (http://sjp.pwn.pl/zasady/168-Z-imieslowami-przymiotnikowymi;629516.html) zwracam się do Państwa z uprzejmą prośbą o pomoc w rozwiązaniu dylematu, jak zapisać partykułę nie z imiesłowem w zdaniu: Twórcy przekażą know-how wniesione lub nie wniesione (niewniesione?) do projektu.
Dodam, że mam wątpliwości czy wniesione / niewniesione w kontekście zdania stanowią przeciwstawienie, a także czy stanowią imiesłów w znaczeniu czasownikowym (wniesione odnosi się do cechy, więc jest imiesłowem przymiotnikowym). Niemniej nie mogę oprzeć się wrażeniu, że zapis partykuły z imiesłowem osobno jest bardziej słuszny.
Pisownia rozdzielna, jak sama Pani wie, jest dopuszczalna w przypadkach takich, jak ten opisywany przez Panią. Co więcej: w wyraźnych przeciwstawieniach rozdzielnie zapisuje się także partykułę nie z rzeczownikami i przymiotnikami, z którymi wszak reguła ogólna nakazuje pisownię łączną (http://sjp.pwn.pl/zasady/Pisownia-laczna-partykuly-nie;629513.html), np. nie nauczyciel, ale pisarz; nie słodki, lecz gorzki (bez takiego kontekstu obowiązują formy: nienauczyciel, niesłodki).
Uważam, podobnie jak honorowy przewodniczący Rady Języka Polskiego, prof. Walery Pisarek, że umiejętność zastosowania rozdzielnej pisowni nie z imiesłowami przymiotnikowymi jest przejawem wyższej świadomości językowej. Jeśli czuje Pani wyraźnie czasownikowy charakter imiesłowu, to proszę śmiało – zwłaszcza w tak jednoznacznej konstrukcji przeciwstawnej – pisać te słowa osobno. Oto link do uchwały Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN z dnia 9 grudnia 1997 roku, która zmieniła zasady pisownię nie z imiesłowami: www.rjp.pan.pl.

Ortografia2015-10-26
Jak pisać wielką czy małą literą wyrażenie Święta Bożego Narodzenia?
W zasadzie nazwą święta jest samo połączenie Boże Narodzenie, a rzeczownik święta nie powinien być pisany wielką literą (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/70-Nazwy-swiat-i-dni-swiatecznych-w-odroznieniu-od-ich-nazw-opisowych;629388). Praktyka udokumentowana w życzeniach, kartkach okolicznościowych, reklamach i innych tekstach pokazuje, że użytkownicy polszczyzny wolą pisownią wielką literą objąć także wyraz święta. Użycie takie można wytłumaczyć względami uczuciowymi (zob. reguła http://sjp.pwn.pl/zasady/Uzycie-wielkiej-litery-ze-wzgledow-uczuciowych-i-grzecznosciowych;629417.html).

Ortografia2015-10-26
Jak jest poprawnie: aha czy acha?
„Wielki słownik ortograficzny języka polskiego PWN” pod red. E. Polańskiego podaje tylko jedną poprawną formę: aha (zob. http://sjp.pwn.pl/so/aha;4407884.html). Słowniki języka polskiego podają definicję tego potocznego słowa: «wykrzyknik wyrażający potwierdzenie, zrozumienie, przypomnienie, ironię itp.» (zob. http://sjp.pwn.pl/sjp/aha;2439013.html).
Ortografia2015-10-26
Jak powinno się napisać: 25-lecia czy 25.lecia? Czy też można używać obu form?
Poprawny zapis widzimy tylko w pierwszej formie. Zasady pisowni polskiej mówią, że w wyrazach złożonych z liczbą w pierwszej części stosuje się łącznik, czyli krótką kreskę, aby połączyć oba człony (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/191-W-wyrazach-zlozonych-z-liczba-lub-litera-w-pierwszej-czesci;629548.html). Formy te można byłoby również zapisać słownie w formie dwudziestopięciolecia. Podobnie możemy zapisać 2-godzinny, 5-miesięczny, 3-majowy, 10-złotowy (albo: dwugodzinny, pięciomiesięczny, trzeciomajowy, dziesięciozłotowy).

Ortografia2015-10-26
Szanowni Państwo, miałem okazję brać udział w dyskusji dotyczącej nazwy tworzonego na uczelni nowego zakładu naukowego. Proponowana nazwa brzmiała Zakład Mikro i Nanotechnologii. Nazwa ta wzbudziła wątpliwości. Proponowano, by zmienić pisownię na Zakład Mikro- i Nanotechnologii – z myślnikiem za członem Mikro. Czy taka pisownia jest prawidłowa?
Po członie Mikro- powinien być użyty nie myślnik, czyli dłuższa kreska (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Myslnik;629819.html), ale łącznik (dywiz), czyli krótka kreska, która służy do zapisywania wyrazów złożonych z dwu lub więcej członów, które ze względów znaczeniowych nie mogą być zapisane łącznie, jak np. niebiesko-zielony ‘złożony z dwu odrębnych kolorów: niebieskiego i zielonego’ w odróżnieniu od niebieskozielony ‘kolor niebieski z odcieniem zielonym (jednolity)’, także nazwisk dwuczłonowych, jak Drucki-Lubecki, Kidawa-Błońska, złożonych nazw miejscowych, jak Golub-Dobrzyń, Rabka-Zdrój, Warszawa-Praga i innych (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Uzycie-lacznika;629532.html). Łącznik stosuje się także, aby zapisać – jak w cytowanej w pytaniu nazwie – pierwszy z wymienianych wyrazów o analogicznej budowie drugiego członu, zapisać niejako w skrócie, np. dwu- i trzyletni zamiast dłuższej wersji dwuletni i trzyletni, makro- i mikroekonomia, XIX- i XX-wieczny. Jeśli więc istnieje mikrotechnologia podobna do zapisanej w nazwie w całości nanotechnologii, to w częściowym zapisie pierwszego rzeczownika należałyby użyć łącznika Mikro-.

Ortografia2015-10-25
Proszę o informację, czy wyraz: nowoutworzony należy pisać razem, czy osobno.
Obowiązuje pisownia rozdzielna: nowo utworzony, ponieważ mamy do czynienia z połączeniem przysłówka nowo z imiesłowem odmiennym utworzony, który jest określany przez ten przysłówek. Podobne zestawienia pisane rozdzielnie to nowo mianowany, nowo powstający, nowo przyjęty, nowo otwarty, nowo narodzony (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/134-Pisownia-wyrazen-typu-dziko-rosnacy-lekko-strawny-nowo-otwarty;629461).

Ortografia2015-10-25
Poproszę o informację, czy zwrot Osobie Zainteresowanej w zaświadczeniu o zadłużeniu, które wydaję na prośbę petenta w imieniu zarządu spółdzielni, powinnam zapisać wielką czy małą literą.
Nie znam treści pisma, ale – jak rozumiem – określenie Panią interesujące odnosić się ma do petenta, któremu należałoby okazać szacunek. W związku z tym proponuję zapis wielkimi literami zgodnie z zasadą użycia wielkiej litery ze względów grzecznościowych, gdy zwracamy się do kogoś w piśmie (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/98-Nazwy-osob-do-ktorych-sie-zwracamy-w-listach-podaniach;629419.html).

Ortografia2015-10-25
Szanowni Państwo, chciałabym się dowiedzieć, czy język polski dopuszcza możliwość napisania nazwy ulicy małą literą jak w ogłoszeniu: „Za kilka dni, na ul. ciepłowniczą 1, pod naszą firmę zajadą w porze obiadowej tzw. Foodtracki”.
Zasady pisowni polskiej wyraźnie mówią, że nazwy ulic pisze się wielką literą (oprócz samego słowa ulica i skrótu ul.), a zatem ogłoszenie cytowane przez panią łamie tę regułę. Ponadto w tekście znajduje się słowo foodtrack, które nie jest nazwą własną, a zatem nie powinno być napisane wielką literą. Myślę, że osoba, która pisała to ogłoszenie zna zasady pisowni, ale redagowała swój tekst pospiesznie i w efekcie jest on niepoprawny i niestaranny.

Ortografia2015-10-25
Jaka jest poprawna wersja skrótu oznaczającego Republikę Czeską? Większość zapytanych znajomych twierdzi, że RCz, w takim razie skrót pełnej nazwy naszego kraju powinien brzmieć RzP, a przecież tak nie jest...
„Wielki słownik skrótów i skrótowców” Piotra Müldnera-Nieckowskiego podaje obie wersje: RC i RCz. „Wielki słownik ortograficzny języka polskiego PWN” pod red. Edwarda Polańskiego i „Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN” pod red. A. Markowskiego oraz „Słownik skrótów i skrótowców” Jerzego Podrackiego podają jedynie skrót RC, który jest skrótowcem wzorcowym, a jego pisownia wprost odnosi się do uchwały Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk na temat pisowni inicjałów (zob. http://www.rjp.pl/?mod=kr&type=ort&subtype=38&id=45), z której wynika, że dwuznak cz w zapisie inicjału imienia oddajemy jako c, co można odnieść także do pisowni skrótowców, jak np. ETPC (Europejski Trybunał Praw Człowieka), PCK (Polski Czerwony Krzyż). Słownik Müldnera-Nieckowskiego podaje wszystkie używane obecnie skróty i skrótowce, dlatego znaleźć w nim można także te, które nie stanowią wersji idealnych, lecz mimo to są w użyciu.
Wedle wspomnianej uchwały dwuznaki sz, rz, dz rozpoczynające nazwy własne w inicjałach (lecz także w skrótowcach) mają być reprezentowane jedynie przez pierwszą literę (s, r, d), dlatego też używamy skrótowca RP na oznaczenie nazwy Rzeczpospolita Polska, TPD na oznaczenie Towarzystwa Przyjaciół Dzieci czy BOR na oznaczenie Biura Ochrony Rządu.

Ortografia2015-10-25
Czy zmieniła się ostatnio norma dotycząca pisowni skrótów typu dr./dra (r.m. w przypadkach zależnych)? Zasady interpunkcji w najnowszym Słowniku Ortograficznym PWN nadal podają obie formy jako dopuszczalne (i, jeśli dobrze rozumiem, całkowicie równoważne). Tymczasem praktyka w moim środowisku (chodzi głównie o różnego rodzaju pisma, protokoły i inne teksty urzędowe) wyraźnie preferuje formę z kropką, która mnie razi (wydaje mi się, że mnie uczono tylko dra). Spotkałem się z opinią, że jest to obecnie jedyna dopuszczalna forma. Nie udało mi się jednak ustalić, jakie są podstawy takiego stwierdzenia, więc będę wdzięczny za komentarz.
Mnie nie podoba się używanie dra, drem, ale to ocena estetyczna, a nie poprawnościowa. Obie formy skrótów są poprawne, żaden nie jest uważany za lepszy, czego dowodem mogą być choćby zapisy w artykule hasłowym w „Wielkim słowniku ortograficznym języka polskiego PWN” pod red. Edwarda Polańskiego: http://sjp.pwn.pl/so/dr;4427522.html.
Komentując Pana wypowiedź, muszę wskazać, że tytułach wielką literą piszemy tylko pierwszy wyraz (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/73-Pierwszy-wyraz-w-jedno-i-wielowyrazowych-tytulach;629391.html), chyba że kolejne słowa to nazwy własne, które z tego powodu wielką literą zapisane być muszą. Dlatego też poprawny zapis to „Słownik ortograficzny”.

Ortografia2015-10-25
Jeśli dobrze pamiętam, kiedy zapisujemy wyraz skrótem, to zapisujemy małą literą, np.: ul., św., ks., kard., ale kiedy chcemy zapisać pełną nazwę, to używamy wielkiej litery. Mnie chodzi o konkretny przypadek: ks. kard. Karol Wojtyła, czyli: Ksiądz Kardynał Karol Wojtyła? Wiem, że tutaj poza wszystkim można się odwołać do „reguły grzecznościowej” i zarówno "ksiądz, jak i kardynał zapisać wielką literą z racji intencji wyrażenia szacunku wobec konkretnej osoby.
I chodzi mi jeszcze o to, czy jeśli w pracy dyplomowej użyję zapisu ks. kard. Karol Wojtyła, to muszę już tak zapisywać w całej pracy? Nie mogę np. parę linijek niżej zapisać pełnej nazwy: Ksiądz Kardynał Karol Wojtyła? Mnie się wydaję, że to można zamiennie używać, ale może się mylę. Jest coś takiego jak zasada „konsekwencji” w pracach dyplomowych, odnosi się np. do zapisu bibliograficznego (przypisy wszędzie sporządzone w ten sam sposób), ale czy ta zasada odnosi się też do tego, o co wyżej pytam?
Informacje, których Pani poszukuje, można znaleźć w „Wielkim słowniku ortograficznym języka polskiego PWN” pod red. Edwarda Polańskiego udostępnionym na stronach internetowych Wydawnictwa PWN – oto link do hasła święty: http://sjp.pwn.pl/so/swiety;4520062.html. Hasło pokazuje, że skrót użyty w nazwie własnej pisze się małą literą, a jego wersję rozwiniętą – wielką. Dotyczy to różnych skrótów, np. w nazwach kościół św. Marka, plac gen. Sosnowskiego, ulica ks. Blachnickiego (w wersji rozwiniętej: kościół Świętego Marka, plac Generała Sosnowskiego, ulica Księdza Blachnickiego. Ustalenia te mieszczą się w regule, która stanowi odsyłacz do wskazanego hasła (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/82-Jedno-i-wielowyrazowe-nazwy-dzielnic-ulic-placow-rynkow-ogrodow-parkow-bulwarow-budowli-zabytkow-obiektow-sportowych;629401).
W polszczyźnie obowiązuje pisownia małą literą nazw godności, stanowisk, pełnionych funkcji (http://sjp.pwn.pl/zasady/116-Nazwy-godnosci;629438.html), stopni naukowych (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/115-Tytuly-naukowe-i-zawodowe;629437.html, wojskowych i innych, co dotyczy wymienionych rzeczowników ksiądz i kardynał, a także biskup, papież, premier, prezydent, prezes, dyrektor, minister, rzecznik, doktor, profesor i innych, przy czym w korespondencji z osobami, do których zwracamy się za pomocą tych nazw, zgodnie z zasadami grzeczności możemy (a może i powinniśmy) użyć wielkiej litery (zob. http://sjp.pwn.pl/zasady/Uzycie-wielkiej-litery-ze-wzgledow-uczuciowych-i-grzecznosciowych;629417.html. Wynika z tego, że w pracy dyplomowej wielkie litery w tym wypadku nie są potrzebne w formach rozwiniętych skrótów.

Ortografia2015-10-24
Szanowni Państwo, mam problem z pisownią zaimków w książce, którą przygotowuję do druku. Jest to zbiór artykułów biograficznych, które kiedyś ukazały się w prasie. Wydawca przyjął zasadę, że robimy korektę zgodnie ze współczesnymi zasadami ortografii, starając się ujednolicić te wszystkie teksty. Na przykład jeśli w jednym artykule pojawia się zapis Powstanie Warszawskie, a w innym powstanie warszawskie, wybieramy jedną formę i stosujemy ją konsekwentnie w całej książce.
To jest dla mnie jasne, nie wiem natomiast, co zrobić z zaimkami w nekrologach i dłuższych artykułach, które opublikowano zaraz po czyjejś śmierci. W tekstach tych zaimki są najczęściej pisane wielką literą. Ale gdy jest tekst biograficzny osoby żyjącej lub napisany na przykład 5 lat po czyjejś śmierci, jest już mała litera. Czy w takim razie mogę – dla ujednolicenia – wszystkie zaimki napisać małą literą? Dodam tylko, że nie ma wśród tych tekstów żadnych „aktualnych” nekrologów.
Moim zdaniem, jeśli o jednej osobie zasłużonej piszemy wielką, a o drugiej małą literą, wygląda to tak, jakbyśmy o jednej pisali z szacunkiem, a o drugiej (np. tej żyjącej) już nie. Tak więc użyłabym małej litery, nawet jeśli jest to przedrukowany nekrolog lub dłuższy tekst napisany zaraz po śmierci osoby znanej autorowi. Czy według Państwa to słuszne podejście?
To podejście uważam za jak najbardziej słuszne! Zasada pisowni wielką literą ze względów emocjonalnych: uczuciowych i grzecznościowych (http://sjp.pwn.pl/zasady/Uzycie-wielkiej-litery-ze-wzgledow-uczuciowych-i-grzecznosciowych;629417.html) nie powinna mieć zastosowania w tekstach biograficznych.

Ortografia2015-10-24
Nasza redakcja od lat ma problem z pisownią nazw ras zwierząt. Do tej pory nie udało mi się przekonać naszych autorów (także profesorów), że nazwy ras bydła należy pisać małą literą, np. polska holsztyńsko-fryzyjska, polska czerwona, simental, limousine, hereford, montbeliarde, brown swiss, jersey. Niektórzy twierdzą, że jedne rasy (polskie) należy pisać małą literą, a inne (zagraniczne pochodzące od nazw wysp np. Jersey) dużą. Jaka jest poprawna forma?
Polskie słowniki ortograficzne nie podają wprawdzie zasad odnoszących się do pisowni ras zwierząt, w słownikach języka polskiego można jednak znaleźć przykłady: owczarek niemiecki, kot syjamski. Analogicznie więc przyjmujemy, że nazwy ras zwierząt piszemy małą literą. Na pewno kryterium rozstrzygającym nie może być to, czy wyraz jest zapożyczony, czy rodzimy.

Ortografia2015-10-24
Szanowni Państwo, mam wątpliwości dotyczące zapisu nazw twierdz, fortyfikacji i obiektów wchodzących w ich skład, czyli tzw. dzieł fortyfikacyjnych.
1. Czy nazwę Twierdza Poznań (Twierdza Wrocław, Twierdza Kraków) powinno się zapisywać dużymi literami? Często widuję takie rozwiązanie, ale można tu także zastosować zasadę, że nazwę gatunkową (rodzajową) piszemy małą literą („Wielki słownik ortograficzny”, zasada 82, 18.25.1). Wtedy poprawne wydaje się także – twierdza Poznań.
2. Często miłośnicy fortyfikacji zapisują ich nazwy dużymi literami – Fort VII, Fort Winiary, Fort Radziwiłłów, Fort św. Rocha. Poprawniejszy wydaje mi się zapis: fort VII, fort Winiary, fort Radziwiłłów, fort św. Rocha, ale: Fort Gwiaździsty. Czy mam rację?
Czy jest dopuszczalne przyjęcie zapisu nazw wszystkich takich obiektów dużymi literami? Czy takie środowiskowe konwencje zapisu powinniśmy stosować w tekstach naukowych i popularnonaukowych? A może ulegalibyśmy niepożądanej tendencji do zbyt częstego stosowania dużych liter?
Pisownia wielką literą rozpowszechniła się ponad miarę, zwykle pisownia taka nie znajduje uzasadnienia. Tak jest także w podanych przez Pana przykładach. Przywoływane w tekście odwołania do zasad podanych w „Wielkim słowniku ortograficznym” (pod red. Edwarda Polańskiego) są właściwe i tłumaczą dobrze tę pisownię. Argumentacja, którą rozwija Pan w swoim liście, jest poprawna i zgodna z zasadami: fort św. Rocha, ale: Fort Gwiaździsty. Co do pozostałych przykładów – przy zapisie wielką literą zyskują one status nazw własnych, co nie zawsze ma chyba uzasadnienie, por.: reduta I, bastion II, narożnik zachodni (narożnik Zachodni), śródszaniec, narożnik. Pozostałe według reguły przywołanej w liście: Kawalier Katedralny, Kaponiera Warciana, Brama Wildecka, akwedukt Bogdanki, Dzieło Katedralne II, bateria Bogdanki, Wielka Śluza.

Ortografia2015-10-22
Proszę mi wyjaśnić, czy po skrócie zakonu kapucynów (OFMCap) powinna znaleźć się kropka (OFMCap.)?
Skrót łacińskiej nazwy Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów (Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum) zapisuje się bez kropki: OFMCap, co odnotowują zarówno „Wielki słownik skrótów i skrótowców” Piotra Müldnera-Nieckowskiego, jak i „Wielki słownik ortograficzny PWN” pod red. Edwarda Polańskiego (zob. http://sjp.pwn.pl/so/OFM-Cap;4479627.html).


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30