Najczęściej zadawane pytania (194) Ortografia (472) Interpunkcja (161) Wymowa (62) Znaczenie (178) Etymologia (261) Historia języka (21) Składnia (257) Słowotwórstwo (103) Odmiana (272) Frazeologia (111) Poprawność komunikacyjna (197) Nazwy własne (319) Wyrazy obce (64) Różne (144) Wszystkie tematy (2622)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Znaczenie2007-06-29
Czy wyrażenie przewodnik o książkach jest poprawne, czy powinno się raczej powiedzieć przewodnik po czymś? Tylko że przewodnik po książce lub przewodnik po książkach intuicyjnie nie brzmi dobrze...
Rzeczownik przewodnik ma bardzo wiele znaczeń, jednym z nich jest niewątpliwie ‘książka zawierająca praktyczne wiadomości, instrukcje dotyczące jakiejś dziedziny’ (Nowy słownik języka polskiego PWN pod red. E. Sobol, Warszawa 2002, s. 791). Jeżeli rozpatrujemy to konkretne znaczenie słowa przewodnik, to jedyną możliwą i prawidłową odpowiedzią jest przewodnik po czymś. Doskonały przykład, pomocny w rozwikłaniu tej zagadki, przynosi wspomniany już przed momentem słownik: Ilustrowany przewodnik po Warszawie. W tym konkretnym przypadku przewodnik jest zawsze po czymś. To, co brzmi teoretycznie źle, niekoniecznie jest formą błędną.
Grzegorz Mroczek
Historia języka2007-06-29
Nurtuje mnie pytanie, dlaczego ówcześnie mówi się Psałterz Dawidów, a nie Dawida?
W wyrażeniu Psałterz Dawidów występuje dawna forma przymiotnika dzierżawczego, tworzonego na pomocą przyrostka -ów / -ow, oznaczającego przynależność, odpowiadającego na pytanie ‘czyj?’, np.: Tomaszów dom ‘dom Tomasza’, matka Chrystusowa ‘matka Chrystusa’. Od średniowiecza do XVIII wieku przymiotniki miały w języku polskim dwie odmiany (prostą i złożoną), dlatego możliwe były oboczne formy: Psałterz Dawidów // Psałterz Dawidowy, krzyż Chrystusów // krzyż Chrystusowy. Śladem tego, że kiedyś przymiotniki miały dwie odmiany, są do dzisiaj zachowane warianty: zdrów // zdrowy, gotów // gotowy, pełen // pełny itp.
Mirosława Siuciak

Co do mówienia, to chyba miała Pani na myśli, że mówi się WSPÓŁCZEŚNIE, a nie ÓWCZEŚNIE. Przymiotnik ówczesny ma znaczenie ‘istniejący w czasach, o których była mowa, wówczas będący, występujący’, odnosi się zatem do tego, co przeszłe z naszego punktu widzenia, np. Ówcześni ludzie ubierali się w skóry (‘ludzie, którzy żyli w tych czasach’). Ówczesna moda (‘moda, jaka panowała wtedy, dawniej’). Ówczesne obyczaje (por. np. Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza).
Katarzyna Wyrwas

Słowotwórstwo2007-06-29
Czy poprawna jest nazwa pudlica czy pudliczka?
Polskim przyrostkiem funkcjonującym dla nazw samic jest -ica, por. łosica, wróblica, kanarzyca, żółwica, gorylica, kangurzyca, mulica, królica, bawolica, szympansica, bocianica, kocica, też pudlica – wyraz odnotowany w Słowniku języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, w suplemencie, także w nowym Uniwersalnym słowniku języka polskiego pod red. S. Dubisza. Słowo pudliczka jest zdrobnieniem od pudlica (łańcuch słowotwórczy: pudel → pudlica → pudliczka). Jest to formacja potencjalna, tych słowniki nie notują, choć są poprawne.
Krystyna Kleszczowa
Składnia2007-06-29
Która z form jest poprawna – Rada Miasta czy Rada Miejska? Jakie są wytyczne stosowania tych nazw?
Rzeczownik rada występujący w znaczeniu ‘zgromadzenie obradujące; zespół ludzi wybranych przez pewną grupę społeczną lub powołanych przez władzę; instytucja doradcza lub decydująca w pewnych sprawach’ tworzy we współczesnej polszczyźnie dwa równorzędne schematy składniowe, które w uproszczeniu można byłoby zapisać jako rada jaka (z przymiotnikiem w związku zgody), np. Polska Rada Ekumeniczna, rada pracownicza, rada pedagogiczna itp., oraz rada czego (z rzeczownikiem w związku rządu w dopełniaczu), np. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, Rada Wydziału itd. Nie ma w polszczyźnie konkretnych wytycznych dotyczących stosowania połączeń Rada Miasta i Rada Miejska. Jak dowodzą przykłady historyczne i literackie, starsze jest połączenie rada miejska. Rady miejskie (albo municypalne) działały w Polsce już od średniowiecza w miastach lokowanych na prawie niemieckim jako organy samorządowe składające się z rajców (dziś radnych) i burmistrza. Od 1990 zostały przywrócone w gminach posiadających status miast. O radzie miejskiej wspomina m.in. B. Prus w XIX-wiecznej Lalce. Połączenie rada miejska wydaje się bardziej naturalne, rada miasta zaś tchnie oficjalnością, językiem urzędowym, jest bowiem trzonem konstrukcji typu Rada Miasta Katowice, w którym nazwa miasta często pozostaje nieodmienna (wiele jest oczywiście przykładów, w których nazwę miasta się odmienia, por. Rada Miasta Opola, Rada Miasta Leżajska). W praktyce językowej spotykamy się także z konstrukcjami z przyimkami typu Rada Miejska w Elblągu lub też z konstrukcjami w składni rządu, jak Rada Miejska Zabrza. W źródłach internetowych o wiele częstsza jest konstrukcja Rada Miejska, ale już nazwa urzędu, takiego jak Urząd Miasta, znacznie przeważa nad połączeniem Urząd Miejski. Wniosek płynący z powyższych wywodów jest następujący: jeśli chcemy używać języka oficjalnego i typowych dla stylu urzędowego konstrukcji składniowych, powiemy Rada Miasta. Jest to wskazówka wyłącznie stylistyczna, ale nie poprawnościowa, ponieważ obie konstrukcje są pod względem językowym poprawne. Nazwa miasta w nazwie Urzędu Miasta może pozostać w mianowniku (Urząd Miasta Zabrze) i nie jest to uważane za błąd. Bardziej zgodna z regułami składniowymi polszczyzny byłaby jednak nazwa z dopełniaczową formą rzeczownika Zabrze, czyli Urząd Miasta Zabrza (por. Urząd Miasta Stołecznego Warszawy). Por. też wypowiedź Rady Języka Polskiego na podobny temat – w Komunikatach Rady Języka Polskiego (nr 1(16)/2005, s. 40).
Katarzyna Wyrwas
Słowotwórstwo2007-06-29
Reedukacja oznacza ponowną edukację (w domyśle: pierwsza nie powiodła się). Przedrostek re- ma znaczenie ‘jeszcze raz, powtórnie’ w wyrazie reelekcja. Jakie wiec jest powiązanie reedukacji, przedrostka re- i reelekcji?
Łaciński przedrostek re- oznacza ponowienie, powtórzenie czynności, wykonywanie czegoś na nowo. Tak ogólnie zakreślony sens mają np.: reaktywacja, reasekuracja, reedycja, reeksport, reanimacja, reemisja, refundacja, reinfekcja, reinkarnacja, reintegracja..., także reedukacja i reelekcja. Rzecz w tym, że przedrostek wnosi znaczenie ogólne, które w połączeniu ze znaczeniem podstawy słowotwórczej tworzy nowe wartości, a te uwarunkowane są różnymi czynnikami, np. znaczeniem podstawy, drogą, jaką przeszła łacińska pożyczka, bo niektóre wyrazy pożyczaliśmy bezpośrednio z języka francuskiego, inne z niemieckiego, ważne też, w jakiej sytuacji użytkownicy języka używają leksemu, czasami tworzą się sensy przenośne. Dowodem na powyższe już jest fakt, że wiele wyrazów na re- ma więcej niż jedno znaczenie, por. rehabilitować 1. książk. ‘uznawać czyjąś wartość, czyjeś zasługi uprzednio zaprzeczone, przywracać komuś lub czemuś szacunek, uznanie’, 2. praw. a) ‘przywracać utracone prawa osobie niewinnie skazanej’, b) ‘powodować zatarcie skazania’, c) ‘uniewinniać skazaną uprzednio osobę wskutek ujawnienia nieprawidłowości w procesie lub w wyniku wznowienia postępowania sądowego’, 3. med. ‘przystosowywać do normalnego życia w społeczeństwie osobę, która doznała przemijającej lub trwałej utraty zdrowia i stała się na stałe lub na pewien czas inwalidą; rewalidować’ czy reanimować 1. med. ‘dokonywać reanimacji; ożywiać’, 2. publ. przen. ‘przywracać aktualność jakiejś idei, wznawiać zarzucone projekty, działania’. Także wyraz reedukacja ‹re- + edukacja› ma różne znaczenia: 1. pedag. a) ‘nauczanie osoby, która z jakichś powodów utraciła pewne posiadane uprzednio umiejętności czy wiadomości; ponowna edukacja’, b) ‘działanie mające na celu przystosowanie młodocianego przestępcy do życia w społeczeństwie po odbyciu kary’, 2. med. ‘ćwiczenia mające na celu przywrócenie sprawności fizycznej chorym i rekonwalescentom oraz przygotowanie ich do wykonywania zawodu’. Dla wyrazu reelekcja słowniki notują znaczenie ‘ponowne obranie kogoś na jakieś stanowisko lub urząd; ponowny wybór’ (Reelekcja prezydenta, senatora). Jak na razie, brak domyślnego ‘pierwsza elekcja była nieudana’, analogicznie do tkwiącego w znaczeniu reedukacja sensu: ‘pierwsza edukacja nie powiodła się’, choć teoretycznie pojawienie się takiego znaczenia jest możliwe, gdyby np. wybór z jakichś powodów był nietrafny. Ale to tylko „teoretycznie”. Język jest tworem nieprzewidywalnym i lingwiści unikają mówienia o jego przyszłym kształcie.
Krystyna Kleszczowa
Wyrazy obce2007-06-29
W naszej redakcji pojawił się problem: czy można użyć słowa resort w znaczeniu: zespół hotelowy. Chodzi o zdanie: Moje wakacje na Mauritiusie spędzam w luksusowym hotelu Troux de Biches. Resort położony na północno-zachodnim wybrzeżu. Ja uważam, że nie, ale potrzebne mi jest poparcie autorytetów.
Napisałam kiedyś artykuł na temat tego rzeczownika zatytułowany Kurort czy resort?, którego kopia znajduje się na stronie internetowej naszej poradni. W artykule owym wskazywałam, że resort jest zbędnym w polszczyźnie zapożyczeniem semantycznym z języka angielskiego. Osobiście odradzam używanie słowa resort w opisanym przez Panią znaczeniu, ale lawiny anglicyzmów, która obecnie nas zasypuje, nie zdołamy zatrzymać...
Katarzyna Wyrwas
Znaczenie2007-06-29
Pracuję w firmie zajmującej się sprzedażą samochodów. Chciałbym spytać o stosowanie określenia ręczna czy też manualna skrzynia biegów. Zdecydowanie częściej na rynku (wśród innych marek samochodów) spotykam się z określeniem manualna skrzynia biegów, manualna przekładnia. Czy takie określenie jest poprawne? Czy lepsze byłoby zastosowanie ręcznej skrzyni biegów?
Przytoczone przymiotniki, ręczny i manualny, znaczą to samo, z tym jednakże, że zdecydowanie częściej używa się przymiotnika ręczny (napęd ręczny, dzwonek ręczny, piła ręczna, hamulec ręczny, ręczny świder górniczy). Przymiotnik manualn (z łac. manualis) w słownikach traktowany jest jako wyraz książkowy, używa się go raczej w połączeniu z rzeczownikami abstrakcyjnymi: czynności manualne, umiejętności, zdolności manualne, sprawność manualna. Czy w takim razie wyrażenie manualna skrzynia biegów jest niepoprawne? Nie, choć dla przeciętnego użytkownika polszczyzny połączenie brzmi pretensjonalnie; lepsze jest: ręczna skrzynia biegów. Ale język nieustannie zmienia się. Skoro w branży samochodowej często używane jest wyrażenie manualna skrzynia biegów, może dojść do rozszerzania łączliwości przymiotnika manualny.
Krystyna Kleszczowa
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2007-06-29
Mam problem. Uczennica nazywa się Joanna Sondeja, czy nazwisko to powinno być odmienione np. dyplom dla Joanny Sondei, czy też dyplom dla Joanny Sondeja. Ja nazwisko to odmieniłam, ale dziewczynka powiedziała, że jest to błędna forma.
Nie zawsze nosiciel nazwiska ma rację co do właściwej odmiany owej nazwy własnej. Wielu użytkowników polszczyzny twierdzi wręcz, że ich nazwiska są (z różnych wyimaginowanych zazwyczaj powodów) nieodmienne! Przekonanie to jest błędne i nie ma oparcia w prawidłach rządzących naszym językiem. Nie ma wprawdzie specjalnej ustawy, która regulowałaby odmienność nazwisk, ale faktem niezaprzecalnym jest to, że nazwiska, jak inne wyrazy istniejące w języku fleksyjnym, takim jak nasz, po prostu się odmieniają – jest to rzecz najzupełniej naturalna, zgodna z duchem języka. Obszerne, wielostronicowe hasło na ten temat zawiera m.in. Nowy słownik poprawnej polszczyzny pod red. A. Markowskiego (s. 1686-1698). Jeżeli tylko dane nazwisko można przyporządkować do któregokolwiek polskiego typu deklinacyjnego, to należy je odmieniać. W naszym skomplikowanym języku nie odmienia się tylko naprawdę nielicznych nazwisk, i to wcale nie ze względu na ich pochodzenie, lecz z powodu ich językowego (fonetycznego) ukształtowania. Wśród nazwisk nieodmiennych Jan Grzenia w Słowniku nazw własnych (s. 67) wymienia następujące: 1) zakończone w wymowie na [ła], np. Benoît, Dubois, Pasqua; 2) zakończonych w wymowie na samogłoskę u, np. Ceauşescu, Kimbangu, Nehru, Pompidou, a także z końcowym -x w zapisie: Giraudoux, Levittoux; 3) zakończonych w wymowie na akcentowaną samogłoskę " target=_blank> (ortograficzne -o, -au, -eau z niewymawianymi -s, -x, np. Hugo, Desnos, Despiau, Cocteaux, Cousteau, Rousseau (zob. także Nowy słownik poprawnej polszczyzny, s. 1694). Oprócz wymienionych typów nazwisk reszta jest obowiązkowo odmienna.
Jeśli chodzi o nazwisko Sondeja, to nazwiska tego typu, czyli zakończone na samogłoskę -a mają wzorzec odmiany identyczny jak wyrazy pospolite (zob. Jan Grzenia, Słownik nazw własnych, rozdział VIII ), a zatem nazwisko Sondeja odmienia się jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego typu nadzieja, zawieja, żmija (por. także nazwy miejscowe typu Zawoja, Złotoryja). Kolejne formy przypadków wyglądałyby następująco: lp. M. Joanna (Jan) Sondeja, D. Joanny (Jana) Sondei, C. Joannie (Janowi) Sondei, B. Joannę (Jana) Sondeję, N. (z) Joanną (Janem) Sondeją, Ms. (o) Joannie (Janie) Sondei; lm. M. (państwo) Sondejowie, D. (państwa) Sondejów, C. (państwu) Sondejom, B. (państwa) Sondejów, N. (z państwem) Sondejami, Ms. (o państwu) Sondejach. W dopełniaczu, celowniku i miejscowniku liczby pojedynczej zwracają uwagę formy z tematem pozbawionym spółgłoski -j-, które kontynuują przyjęty od lat zwyczaj, ujęty nawet w ortograficzną regułę (np. w Wielkim słowniku ortograficznym języka polskiego pod red. E. Polańskiego). Zwyczaj ów nie pozostaje jednak w zgodzie z wymową tych form, piszemy wprawdzie nadziei, Zawoi, szyi, wymawiamy jednak [nadzieji], [zawoji], [szyji]. Pisownia powyższa nie oddaje także podziału na temat i końcówkę fleksyjną, temat powinien by się bowiem regularnie kończyć na -j-: nadziej-, Zawoj-, szyj-. Niektórzy językoznawcy i miłośnicy polszczyzny (jak Jan Miodek, Zygmunt Saloni czy Maciej Malinowski) postulują zatem wprowadzenie zmiany zasad ortograficznych, te jednak nieprędko pewnie wejdą w życie. Wzorcowo (zgodnie z obowiązującymi regułami należałoby więc napisać tak, jak Pani proponuje: dyplom dla Joanny Sondei. Dodać jednak należy, że najsłynniejszy nosiciel podobnego nazwiska - Kreja, śp. prof. Bogusław Kreja, wybitny polski językoznawca, świadomie nie stosował się do przepisów i w przypadkach zależnych pisał ostentacyjnie Kreji. Także sala koncertowa w Filharmonii Śląskiej w Katowicach nosi imię Karola Stryji. Ostatecznie więc można byłoby uczynić kolejny wyłom w tej nieżyciowej regule i odmienić nazwisko Sondeja z głoską j w dopełniaczu, pisząc: dyplom dla Joanny Sondeji. Zmiany w języku dokonują się powoli, a wpływ na nie mogą mieć także użytkownicy języka, którzy preferują używanie określonych form.
Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2007-06-29
Dlaczego jest przymiotnik sądecki?
Do XVIII w. miasto nosiło nazwę Sądecz, z czasem nastąpiło jej skrócenie do znanej obecnie postaci Sącz. Przymiotnik utrwalił pamięć o dawnej formie nazwy.
Jan Grzenia
Składnia2007-06-29
Autor pracy z zakresu ekonomii umieścił w niej następujące zdania: Wzrost znaczenia sektora przetwórstwo przemysłowe niewątpliwie przyczyni się do wzrostu gospodarczego tego regionu. W okresie prognozowanym zdecydowanie maleje znaczenie sektora rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo i rybactwo. Zastanawiam się czy poprawna wersja nie powinna w obu przypadkach brzmieć sektora + dopełniacz, np. sektora przetwórstwa przemysłowego, czy może słusznie autor nie odmienia nazw poszczególnych sektorów? Czy dopuszczalne jest mieszanie tych form w jednym tekście, czy należałoby je ujednolicić?
Oczywiście ma Pani rację:sektor + czego, sektora + czego itp. Mianownik byłby uzasadniony po dwukropku, ale fraza musiałaby brzmieć: maleje znaczenie sektorów (takich, jak): rolnictwo, leśnictwo itd..
Ewa Jędrzejko
Znaczenie2007-06-29
Czy można dziecko spuścić w dół, czy wystarczy powiedzieć spuściłam dziecko? Przecież wiadomo, że spuszcza się coś w dół.
Zwroty typu cofać się do tylu, spuścić w dół uważane są za tautologie, czyli wypowiedzi, w których wyrazy określające nie wzbogacają wyrazu określanego; uznaje się tego typu wypowiedzi za niepoprawne. Informacje takie można znaleźć w słownikach języka polskiego, w słownikach poprawnej polszczyzny - np. w haśle odpowiedniego czasownika.
Jolanta Tambor
Ortografia2007-06-29
Nigdzie nie mogę znaleźć wytłumaczenia lub reguły do wyrazu seksbomba, który ja zawsze pisałam sex-bomba. Dlaczego pisze się to bez myślnika, a np. quasi-epitety z myślnikiem?
Słowo seksbomba notuje Wielki słownik ortograficzny PWN. W wyrazie tym należałoby człon seks- traktować jak obce przedrostki w złożeniach jednostronnie motywowanych (typu: ekstra-, aero-, archi-, euro-), które pisze się łącznie. Quasi-epitety pisze się z łącznikiem, bo człon quasi- ma obcą pisownię. Gdyby ten wyraz zapisać jako kwaziepitety, wtedy zapisalibyśmy go łącznie (por. we wspomnianym wyżej słowniku).
Jolanta Tambor
Etymologia2007-06-29
Skąd wzięło się określenie siarczysty?
Przymiotnik siarczysty pochodzi od zaświadczonego w czternastowiecznej polszczyźnie rzeczownika siara oznaczającego: 1. ‘siarkę’; 2. ‘mleko wydzielające się z gruczołów mlecznych w pierwszych dniach po porodzie’. Od XV stulecia – w formie siarka – omawiane słowo niosło sens ‘pierwiastek chemiczny, S’. Wyrazy siara / siarka mają charakter ogólnosłowiański, a ich prasłowiańska postać *sěra też miała dwa wyżej wskazane znaczenia. Dziś trudno orzec, które z tych znaczeń można by uznać za pierwotne. Wątpliwości budzą też dalsze dociekania etymologiczne (por. W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005). Słowo siarczysty o znaczeniu ‘taki, jak siarka; mocny, energiczny’ wskazuje na intensywność zjawisk czy żwawość osób nazwanych określanym rzeczownikiem, np.: siarczysty młodzian, siarczysty marsz, mazur, oberek (‘pełen temperamentu, raźny, żwawy, dziarski, krewki; będący wyrazem, objawem takiego charakteru, usposobienia’); siarczysty mróz, siarczysta gorzałka, wymierzyć komuś siarczysty policzek, przestarzałe siarczyste pioruny - rodzaj przekleństwa: ‘niech cię zabiją pioruny’ (‘mocny, silny, tęgi, zamaszysty’).
Joanna Przyklenk
Ortografia2007-06-29
Piszę artykuł poświęcony przygotowanemu przez Teatr Narodowy spektaklowi pt. Merlin. Jego tematyka związana jest z siedmioma grzechami głównymi, które są na scenie odegrane, ale nie występują jako fizyczni bohaterowie. Jednak są słowem-kluczem do zrozumienia sensu przedstawienia. Czy należy pisać Siedem Grzechów Głównych czy siedem grzechów głównych? Wielką czy małą literą?
Jest to sprawa decyzji autora tekstu. Wielką literą możemy zapisywać nazwy uosobionych pojęć abstrakcyjnych, jak np.: Tego narodu Los już chyba tylko w rękach Boga. Był czas, że rządzący za swoje czyny odpowiadali przed Bogiem i Historią. Kiedyś po latach, Historia przyzna nam rację (Stanisław Barańczak). Z treści Pani pytania, choć niezbyt jasno, wynika taka właśnie możliwość interpretowania. Wyraźniej uosobienie może się odnosić do poszczególnych grzechów: Pycha, Lenistwo...
Aldona Skudrzyk
Etymologia2007-06-29
Jakie jest pochodzenie wyrazu skaut?
Polski skaut wywodzi się od angielskiego słowa scout, którego rzeczownikowe użycie poświadczone zostało w 1555 roku. Jego źródłosłowem jest z kolei starofrancuski czasownik escouter oznaczający ‘słuchać; chodzić na zwiady, badać’. Natomiast za rodowód romańskiego wyrazu można uznać łacińskie auscultare – ‘słuchać, przysłuchiwać się’. Jako nazwa członka skautingu pojawia się ów leksem w języku angielskim dopiero w 1908 roku, kiedy to gen. Robert S. S. Baden-Powell (1857-1941) założył w Wielkiej Brytanii organizację Boy Scouts (dosłownie ‘młodzi zwiadowcy’).
Joanna Przyklenk
Składnia2007-06-29
Jeżeli odbieramy telefon, którą formę należy użyć słucham panią czy słucham pani? Jakiś czas temu oglądałam interkatywny program telewizyjny. Gdy zadzwoniła kobieta, prowadzący powiedział słucham panią, ta natomiast zwróciła mu uwagę i jako poprawną podała formę słucham pani. Prowadzący obiecał to przemyśleć, mnie to również zaciekawiło i też myślę. Mam jednak coraz więcej wątpliwości. Osobiście skłaniałabym się ku formie użytej przez prowadzącego.
Czasownik słuchać w polszczyźnie z zasadzie wymaga użycia rzeczownika w dopełniaczu (ktoś, coś słucha kogoś, czegoś), np.: Publiczność w skupieniu słuchała koncertu (nie: koncert). Chory słucha mszy (nie: mszę) przez radio. Zebrani słuchali mówcy (nie: mówcę). Konstrukcja z biernikiem w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN dopuszczalna jest tylko w określeniach środowiskowych, takich jak np. medyczne określenie słuchać chorego w znaczeniu ‘badać przez osłuchiwanie‘. Konstrukcja z biernikiem jest także używana w interesującym Panią potocznym zwrocie słucham panią w rozmowach telefonicznych i nie jest uznawana za niepoprawną.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2007-06-29
Czy można używać zamiast słowa plastik nazwy plastyk, czy jest to błąd?
Można pisać albo plastik, albo plastyk (zob. Wielki słownik ortograficzny PWN).
Ewelina Pałka
Ortografia2007-06-29
Czy powinno mówić się spieszyć czy śpieszyć, która forma jest lepsza?
Przed połączeniem literowym pi piszemy s, więc zasadniczo powinno być spieszyć się, ale w tym przypadku dopuszczalna jest oboczność śpieszyć się (zob. Wielki słownik ortograficzny języka polskiego PWN.
Ewelina Pałka
Składnia2007-06-29
Bardzo proszę o udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy powinno się mówić Spytaj pani, czy przyniosła książkę czy Spytaj panią czy przyniosła książkę.
Według Nowego słownika poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego możemy zarówno spytać panią, matkę, kobietę, jak i spytać pani, matki, kobiety. Forma spytać kogoś, coś (a więc spytać + biernik) jest jednak częściej stosowana, co nie znaczy, że konstrukcja spytać kogoś, czegoś (spytać + dopełniacz) jest błędna. Rzadziej wiec usłyszymy Spytaj pani, czy przyniosła książeczkę.
Maria Czempka
Ortografia2007-06-29
Piszę pracę o Starostwie Powiatowym w Tczewie. Czy używając w tekście samego słowa starostwo powinnam je pisać małą czy wielką literą?
Wielką literą piszemy nazwy indywidualne urzędów, władz, instytucji itp., na przykład właśnie Starostwo Powiatowe w Tczewie. Wielką literą można (ale nie trzeba) zapisać skrócone nazwy instytucji i ich działów, których nazwa została wcześniej wymieniona, np.: Tczewskie Starostwo ma siedzibę na ulicy Kwiatowej albo: Tczewskie starostwo ma siedzibę na Kwiatowej. Małą literą zapiszemy starostwo użyte jako nazwa pospolita, np. Dokumenty można odbierać w starostwie.
Ewelina Pałka

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132