Najczęściej zadawane pytania (227) Ortografia (590) Interpunkcja (198) Wymowa (69) Znaczenie (263) Etymologia (305) Historia języka (26) Składnia (336) Słowotwórstwo (139) Odmiana (332) Frazeologia (133) Poprawność komunikacyjna (190) Nazwy własne (436) Wyrazy obce (90) Grzeczność językowa (40) Różne (164) Wszystkie tematy (3311)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Składnia2005-06-27
Czy poprawne jest sformułowanie artykuły ukażą się drukiem?
Owszem, ukazać się drukiem jest konstrukcją poprawną (por. np. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka). Ukazać się drukiem jest obecnie znacznie częściej używane niż starsze, odnotowane w Słowniku języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego, ukazać się w druku, co potwierdza także materiał zawarty w Korpusie języka polskiego PWN.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-06-23
Było zdanie: Samochód powstał w oparciu o podzespoły Saaba 900. Zostało zmienione na zdanie: Samochód powstał w oparciu na podzespołach Saaba 900. Według mnie powinno być: Samochód powstał na podzespołach Saaba 900 (wiadomo, o co chodzi), a zapis w oparciu na podzespołach jest błędny. Zajrzałam do Słownika poprawnej polszczyzny i tam jest przykład: opierać się na czymś: opierać teorię na wynikach badań - ale to zupełnie co innego. Niestety, zarzucono mi, że nie mam racji.
We współczesnej polszczyźnie funkcjonuje wyrażenie w oparciu o coś, które powinno się łączyć z rzeczownikami abstrakcyjnymi, takimi jak poglądy, doświadczenia itp. Wyrażenie to jest jednak nadużywane w innych kontekstach, dlatego Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego zaleca używanie raczej określeń opierając się na czymś i na podstawie czegoś, np. opierając się na notatkach, na podstawie danych. Co do rzeczownika podzespoły, to w Korpusie języka polskiego PWN mamy przykłady z użyciem konstrukcji zbudowany na podzespołach, produkowany na podzespołach oraz zbudowany z podzespołów i są to najbardziej naturalne połączenia. Inny słownik języka polskiego PWN pod red. M. Bańki podaje przykład Firma składa traktory z podzespołów sprowadzanych z Czech. Z tego też powodu zaproponowaną przez Panią zdanie Samochód powstał na podzespołach Saaba 900 uważam za poprawne. W Internecie znaleźć można także konstrukcję w oparciu o podzespoły, np. Zafira skonstruowana w oparciu o podzespoły popularnej Astry, uważam jednak, że jest ona nacechowana oficjalnością. Zupełnie inny problem stanowi zdanie, które zastąpiło wersję pierwszą, a mianowicie Samochód powstał w oparciu na podzespołach Saaba 900 – jest to konstrukcja niepoprawna, mamy tu do czynienia z kontaminacją (skrzyżowaniem) dwóch poprawnych skądinąd wyrażeń: w oparciu o coś i zbudowany na podzespołach. Połączenie tych jednostek językowych dało w efekcie błędną konstrukcję !w oparciu na czymś. Z podobnymi kontaminacjami spotykamy się we frazeologii, kiedy to mylnie używane są np. związki !grać główne skrzypce zamiast grać pierwsze skrzypce czy grać główną rolę.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-06-01
Czy forma dyplom Mariuszowi Kowalskiemu jest poprawna?
Formy tej nie można uznać za niepoprawną, zwłaszcza jeśli stanowi fragment zdania Wręczył dyplom Mariuszowi Kowalskiemu. Rozumiem jednak, że w pytaniu idzie o rzecz inną – np. o napis na dyplomie. Napis taki powinien mieć konstrukcję dyplom dla Mariusza Kowalskiego.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-06-01
Szanowni Państwo! Przyimek około łączy się, jak wiadomo, z dopełniaczem. Mimo to często spotykam się z - błędnym moim zdaniem - wyrażeniem o około. Czy rzeczywiście jest to błąd, a jeśli tak, jaka konstrukcja byłaby poprawna (czy np. o mniej więcej)? Dziękuję za pomoc i pozdrawiam,
Joanna C.
Owszem, około łączy się z rzeczownikami w dopełniaczu, wyraża przybliżony charakter określeń czasu czy miary, np. Miał około piętnastu lat. Nauka trwała około sześciu miesięcy. Jeśli jednak około wchodzi w skład zdania z czasownikiem, który wymaga użycia przyimka o, powstaje konstrukcja o około, np. W teleturnieju grał o około piętnaście milionów złotych. Urlop przedłużył się o około sześć miesięcy.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-05-31
W czasopiśmie polonijnym przeczytałam: miliony ludzi, którzy chcą... oraz miliony ludzi, które pragną... Nie sądzę, aby obie formy były poprawne. Pozdrawiam T. M.
To nieokreślony liczebnik miliony zgadza się tu z formą zaimka względnego, więc tylko: miliony, które pragną...
Iwona Loewe
Składnia2005-05-31
Powinno być: środki przewidziane na roszczenia z tytułu szkód majątkowych okazały się niewystarczające czy środki przewidziane na roszczenia z tytułu szkód majątkowych okazały się być niewystarczające?
Poprawną konstrukcją jest zdanie: Środki przewidziane na roszczenia okazały się niewystarczające.
Iwona Loewe
Składnia2005-05-31
Powinno być: 25,5 miliona Euro zostało przewidziane dla wnioskodawców, którzy... czy 25,5 miliona Euro zostało przewidzianych dla wnioskodawców, którzy...?
Powinno być w podanym szyku następująco: 25,5 miliona euro zostało przewidziane dla wnioskodawców. 25,5 miliona rządzi tu forma zostało, zaś euro pozostaje w zgodzie z nijaka i pojedynczą formą przewidziane. Jeśli jednak to zdanie wyrazimy w innej walucie, to rząd i zgoda muszą pozostać takie same, dlatego: 25,5 miliona złotych zostało przewidzianych.
Jedynie w razie zmiany szyku dopuszcza się postać: Zostało przewidziane 25,5 miliona złotych. Postać, o którą pytano, jest pochodną nieodmienności i posiadania rodzaju nijakiego przez rzeczownik euro (pisany małą literą!).
Iwona Loewe
Składnia2005-05-20
Która forma jest poprawna językowo: potrzebuję raport czy potrzebuję raportu?
Czasownik potrzebować wymaga, aby łączący się z nim rzeczownik przybrał formę dopełniacza, dlatego poprawną konstrukcją jest potrzebuję raportu.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-04-27
Jak się mówi: szkoła imienia czy imieniem?
Szkoła jest wyłącznie imienia.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-04-22
Każdorazowa zmiana cen producenta wymagać będzie akceptację czy akceptacji odbiorcy?
Zmiana będzie wymagać (czego?) akceptacji.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-04-15
Czy można powiedzieć: Drodzy bracia i siostry czy trzeba: Drodzy bracia i drogie siostry?
Purystyczna forma w istocie brzmiałaby Drogie siostry i drodzy bracia, ale język polski cechuje się daleko idącą maskulinizacją (prym wiedzie rodzaj męskoosobowy) i dlatego poprawna jest też forma drodzy bracia i siostry. W czasie przeszłym użyjemy dla tego szeregu formy męskoosobowej czasownika, a mianowicie słuchali, wyszli, odeszli itd. A więc takie ujednolicanie konstrukcji składniowych w stronę tego rodzaju jest poprawne. Nie można jednak pozwolić na skróty w konstrukcjach z przyimkami, np. !leży na stole i pod, ponieważ każdy z rzeczowników rządzi tu innym przypadkiem (a nie rodzajem).
Iwona Loewe
Składnia2005-03-24
Dzień dobry! Mam pewien problem dotyczący tego, jak powinniśmy mówić, który jest dzień miesiąca. W Państwa Poradni przeczytałem, że poprawnie mówimy dziś jest trzeci stycznia, a nie dziś jest trzeciego stycznia. Moja polonistka jednak zwraca szczególnie uwagę na to, że ta druga forma jest poprawna, a pierwsza błędna i niedopuszczalna. Stwierdziła również, iż pytając kogoś o dzień miesiąca, nie mówimy który dzisiaj jest?, tylko którego dzisiaj jest?. Bardzo proszę o wyjaśnienie moich wątpliwości. Z góry dziękuję i pozdrawiam.
Oto stosowny cytat z hasła dzień zamieszczonego w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego: Dzień 13 stycznia (czytaj: dzień trzynasty stycznia, nie: dzień trzynastego stycznia). W dniu 13 stycznia (czytaj: w dniu trzynastym stycznia, nie: w dniu trzynastego stycznia). Myślę, że to dość jednoznaczne.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-03-20
Jak jest poprawnie: powstałym na pewnym etapie poszukiwań czy powstałym w pewnym etapie poszukiwań?
Rzeczownik etap występuje z przyimkiem na, pamiętać jednak należy, że na etapie uznaje się za połączenie nadużywane. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego zamiast na etapie czegoś zaleca użuwanie w trakcie, w czasie, w okresie czegoś.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-03-11
Czy strona bierna czasownika jest orzeczeniem czasownikowym (jak podaje podręcznik do gimnazjum) czy imiennym? Pozdrawiam, Elżbieta
Strona bierna czasownika (np. został zjedzony) składa się z dwu elementów: formy fleksyjnej czasownika posiłkowego (został) i mianownika imiesłowu biernego (zjedzony) i w związku z tym traktuje się ją jako jeden z typów orzeczenia złożonego, ale nie imiennego.
Ewa Biłas-Pleszak
Składnia2005-03-05
Która forma jest poprawna: odnośnie do protokołu posiedzenia czy odnośnie protokołu posiedzenia?
Poprawnie powiemy odnośnie do czegoś, choć wydawnictwa poprawnościowe zalecają jako lepszą konstrukcje w stosunku do czegoś, co do czegoś (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego). Odnośnie jest jednak tak typowe dla języka urzędowego, że pewnie trudno je zamienić na cokolwiek innego :-).
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-03-05
Ustąpić miejsce czy ustąpić miejsca? Uzasadnienie mile widziane :). Pozdrawiam, Monika
Poprawna konstrukcja to ustąpić miejsca, ponieważ czasownik ustąpić wymaga, aby rzeczownik miejsce przybrał formę dopełniacza.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-03-04
Witam, będę wdzięczna za rozstrzygnięcie następującej kwestii: na potrzeby czegoś czy dla potrzeb czegoś - które z tych wyrażeń jest poprawne? Dziękuję i pozdrawiam, Joanna
Poprawna konstrukcja to na potrzeby, np. na własne potrzeby.
Aldona Skudrzyk
Składnia2005-03-02
Jaka zasada obowiązuje przy odmianie liczebników tysiąc, milion, miliard po ułamkach dziesiętnych? 63,7 miliona, 63,7 milionów, 63,7 miliony - czy któraś z tych form jest niepoprawna?
Problem nie jest fleksyjny, lecz składniowy. Poprawna jest jedynie forma 63,7 miliona, ponieważ części dziesiętne odczytuje się siedem dziesiątych czegoś (z dopełniaczem), czyli siedem dziesiątych miliona w tym przypadku.
Katarzyna Wyrwas
Składnia2005-02-20
Jakie zasady rządzą podmiotem domyślnym (oczywiście w dłuższych niż zdanie pojedyncze wypowiedziach)? Znajduję w książkach takie np. zdania: 1. Dokuczał mu pęcherz i wyszedł na podwórze. 2. Głos mu się załamał i ukrył twarz w dłoniach. 3. Pies usiadł przy nim. Objął go ramieniem. Według mnie z tych zdań wynika, że: pęcherz wyszedł, głos ukrył twarz w dłoniach, a pies objął kogoś ramieniem. A może jestem za mało domyślna? Mój znajomy dziennikarz bronił kiedyś tego typu konstrukcji (choć może nie tak zabawnych), zarzucając mi, że niepotrzebnie się czepiam, bo przecież wiadomo o co chodzi.
Zasada generalna w przypadku stosowania podmiotu domyślnego jest taka, że wszelkie orzeczenia, występujące w zdaniach składowych, muszą się do niego odnosić, np. Wyszedł i zatrzasnął drzwi. W obydwu zdaniach mamy ten sam podmiot, którego domyślamy się na podstawie analizy formy fleksyjnej czasownika (3 os., l. poj., rodz. m.). Natomiast zdania przedstawione w pytaniu rzeczywiście są niefortunne i, jak Pani określiła, zabawne, ale bynajmniej nie z powodu użycia w nich podmiotu domyślnego, gdyż w pierwszym zdaniu każdego przykładu podmiot jest określony nader wyraźnie. Podmiotami są tu kolejno rzeczowniki pęcherz, głos oraz pies; i rzeczywiście dalsza część wypowiedzi do nich się odnosi, dając przy tym, zapewne niezamierzony, efekt komiczny.
Ewa Biłas-Pleszak
Składnia2005-01-13
W zadaniu były 12 874 radiostacje - jeżeli ciąg liczbowy kończy się 4, to orzeczenie dopasowujemy do czwórki? Pozdrawiam serdecznie.
Trudności w stosowaniu konstrukcji mianownikowych i dopełniaczowych z liczebnikami często są spowodowane generalizacją reguły. Formy błędne powstają pod wpływem poprawnych połączeń, w tym przypadku na przykład było 12 tysięcy radiostacji jest połączeniem poprawnym, ale poprawne były 12 874 radiostacje również, ponieważ liczebnik 4 wymaga połączenia mianownikowego w liczbie mnogiej. Zasadą jest, że liczebniki 2-4 łączą się z orzeczeniem w liczbie mnogiej, czyli były, a pozostałe od liczebnika 5 wymagają formy było. Regułą jest, że wzorowa odmiana wielowyrazowych liczebników głównych wymaga odmiany wszystkich członów, a forma orzeczenia pozostaje w związku zgody z ostatnim członem, więc były 12 874 radiostacje tak jak były 4 radiostacje. Wahania i wątpliwości pojawiające się przy stosowaniu form gramatycznych biorą się stąd, że modele najczęstszych połączeń zaczynają być traktowane jako jedynie poprawne. Przyczynami rozterek w tym przypadku może być też to, że wyrazy tysiąc, milion, miliard w liczebnikach wielowyrazowych przyjmują takie formy gramatyczne, jak rzeczowniki, np. dwa tysiące, pięć tysięcy, siedem milionów. Nawet w połączeniu z liczebnikami dwa, trzy, cztery cały liczebnik może się łączyć z orzeczeniem tak jak liczebniki powyżej pięciu, np. dwa tysiące radiostacji było.
Romualda Piętkowa

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166