Najczęściej zadawane pytania (201) Ortografia (496) Interpunkcja (165) Wymowa (64) Znaczenie (195) Etymologia (272) Historia języka (21) Składnia (267) Słowotwórstwo (112) Odmiana (282) Frazeologia (115) Poprawność komunikacyjna (204) Nazwy własne (339) Wyrazy obce (68) Różne (147) Wszystkie tematy (2747)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Wymowa2004-02-26
Proszę o odpowiedź, jak należy poprawnie wymawiać wyrazy dyrygent oraz oryginał. Dziękuję i łączę pozdrowienia. Iwona z Chorzowa
Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego zaleca wymowę [dyrygent] (jako niepoprawną podaje [dyrygient]) oraz [oryginał] (języku potocznym dopuszczalna jest wymowa [orginał]).
Katarzyna Wyrwas
Wymowa2004-02-17
Jak powinno się prawidłowo wymawiać: pięćdziesiąt czy piędziesiąt?
Bardziej naturalnie brzmi [piędziesiąt], w wymowie polskiej istnieje bowiem tendencja do upraszczania zbitek spółgłoskowych, co oznacza, że jedną spółgłoskę z grupy pomija się. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego zaleca wymowę (staranną) [pieńdziesiont], podobnie jak [sześdziesiont]. Ten sam autor w swym Poradniku językowym... zwraca uwagę, że wymowa [pieńćdziesiont] (tzw. ortograficzna) jest niepoprawna i jest odbierana jako pretensjonalna.
Katarzyna Wyrwas
Wymowa2004-02-11
Jak się czyta wyraz recycling? Czy można go wymawiać po polsku?
Ważnym czynnikiem decydującym o przyswojeniu danej formy językowej jest częstotliwość jej używania przez ludzi. Recykling to jedno z nowszych zapożyczeń, które początkowo weszło do polszczyzny w formie oryginalnej, z pisownią i wymową angielską, poddało się jednak prawom fonetycznym naszego języka i zostało przyswojone brzmieniowo. Słowniki współczesnego języka polskiego notują interesujący Pana wyraz najczęściej w dwóch wersjach pisowni i wymowy: oryginalnej (recycling, z wymową [risajkling]) oraz spolszczonej (recykling, z wymową [recykling]). Jeżeli zatem w tekście pojawi się słowo zapisane „z angielska”, można je – jako swego rodzaju cytat – przeczytać po angielsku.
Prof. A. Markowski w swej publikacji pt. Język polski. Poradnik... zaleca wymowę recyklink, a Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego wydany w 2003 r. podaje wyłącznie formę zapisu recykling, z czego ostatecznie wynika, że wyraz ten Polacy powinni wymawiać zgodnie z polskimi zasadami fonetycznymi.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2006-05-18
Moje pytanie dotyczy zagadnienia związanego z zasadami edytorstwa tekstów literackich. Obowiązująca reguła ortograficzna mówi, że kropkę należy zawsze stawiać po cudzysłowie. Czy jednak ta reguła obowiązuje również w stosunku do tekstów literackich pisanych w XIX w. i jeszcze wcześniej? Czy w publikacjach edukacyjnych można zmodyfikować pisownię w zakresie tej reguły czy należy pozostawić oryginalną, obecną np. w wydaniach Biblioteki Narodowej? Przykład: Przyszedł do niego i rzekł: Miły bracie, // Nie mogę się nacieszyć, kiedy patrzę na cię! // Cóż to za oczy! // Ich blask aż mroczy! // Czyż można dostać // Takową postać? // A pióra jakie! // Szklniące, jednakie. // A jeśli nie jestem w błędzie, // Pewnie i głos śliczny będzie.
Kolejność cudzysłowu w stosunku do innych znaków interpunkcyjnych zależy od tego, jaką część zdania czudzysłow obejmuje, jednak kropkę, jako znak zamykający, zawsze stawiamy po cudzysłowie. Dotyczy to wszelkich cytowanych tekstów, w tym również starszych
(źródło: Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego, reguła 344).
Natalia Łukomska
Interpunkcja2006-05-18
Czy oficjalny list handlowy możemy rozpoczynać od zwrotu Szanowni Państwo! (z wykrzyknikiem), czy raczej stosować przecinek lub nie stawiać żadnego znaku?
W każdym liście po zwrotach Szanowni Państwo, Szanowna Pani, Szanowny Panie konieczny jest znak interpunkcyjny - możliwe jest użycie bądź wykrzyknika (wtedy list rozpoczynamy wielką literą) bądź przecinka (wtedy małą literą). Według prof. J. Bralczyka polskiej tradycji bliższy jest wykrzyknik.
Natalia Łukomska
Interpunkcja2006-05-18
Uprzejmie proszę o wyjaśnienie, które zastosowanie przecinka jest prawidłowe: Zauważyłem, że Ania ma brudne rączki oraz że jej sukienka jest podarta czy: Zauważyłem, że Ania ma brudne rączki oraz, że jej sukienka jest podarta.
Spójniki łączne i rozłączne występują między strukturalnie jednakowymi zdaniami podrzędnymi, które wprowadzane są przez powtarzające się spójniki lub zaimki. Dochodzi wtedy do zbiegu spójników lub zaimków, np.: albo gdy, czyli że, oraz gdy, oraz że, albo kiedy. Przed takim zbiegiem przecinka nie stawiamy. Zatem poprawna interpunkcja: Zauważyłem, że Ania ma brudne rączki oraz że jej sukienka jest podarta.
Aldona Skudrzyk
Interpunkcja2006-01-16
Czy w zdaniu Jestem osobą pełnoletnią niepracującą powinien być przecinek? Z góry dziękuję za odpowiedź.
Przecinek radziłabym postawić, ponieważ wyrazy pełnoletnią niepracującą można traktować jako wyliczenie cech opisywanej osoby.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2006-01-13
Czy na końcu podanego w szkole tematu lekcji stawiamy kropkę?
Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego podaje, że kropka jest znakiem zamykającym wypowiedzenie, a za takie należy przecież uznać temat lekcji. Wyjątkiem byłby temat zapisany w całości wielkimi literami lub zakończony innym znakiem interpunkcyjnym (pytajnik lub wykrzyknik).
Alicja Podstolec
Interpunkcja2005-12-13
Mam pytanie dotyczące zwrotów grzecznościowych znajdujących się na początku różnych pism kierowanych do konkretnych osób, np. Szanowny Panie Przewodniczący, Szanowna Pani Prezes itd. Jaki znak interpunkcyjny powinien je kończyć, jeśli zdanie następne w nowej linijce zaczyna się dużą literą?
W takich warunkach zwrot grzecznościowy powinien się kończyć wykrzyknikiem.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2005-12-13
Gdzie stawiamy odsyłacz do przypisu? Przed kropką czy po niej?
Odsyłacz do przypisu jest częścią zdania, a zatem musimy postawić go przed kropką w myśl zasady, że jeśli symbol odsyłający czytelnika do przypisu znajduje się na końcu zdania, powinniśmy umieścić go przed kropką12. ← Tak też uczyniłam (zob. J. Podracki, A. Gałązka: Kieszonkowy słowniczek interpunkcyjny PWN. Warszawa 2001, s. 76).
Katarzyna Sujkowska-Sobisz
Interpunkcja2005-12-13
Czy wyrażenie a co za tym idzie wydzielamy przecinkami z obu stron (zawsze?)?
Wyrażenia a co za tym idzie nie wydzielamy z obu stron przecinkami, przecinek stawiamy tylko przed nim. Jeśli zdanie złożone łączy spójnik z towarzyszącą mu inną częścią mowy lub, jak w Pani pytaniu, związkiem frazeologicznym, stawiamy przecinek przed pierwszą częścią całego wyrażenia pod warunkiem, że wymaga ono postawienia przecinka, np. Pogoda dopisała, a co za tym idzie wyjeżdżamy natychmiast (por. E. Polański, M. Szopa: Podręcznik polskiej interpunkcji. Kielce 2004).
Katarzyna Sujkowska-Sobisz
Interpunkcja2005-12-13
Czy przed nawiasem kwadratowym można postawić przecinek? Chodzi mi o przypadek w bibliografii (lub w przypisie), kiedy tytuł jest w nawiasie kwadratowym np. J. Kowalski [Recenzja książki A. Nowaka pt. Historia psychologii], Roczniki Psychologiczne 1994, s. 1-23. To czy po autorze (J. Kowalski) powinien być przecinek? Pytanie moje wynika stąd, że powiedziano mi, iż przed nawiasami kwadratowymi nie stawia się przecinków.
Pozdrawiam Agata
Przed nawiasami kwadratowymi można postawić zarówno przecinek, jak i kropkę, a zależy to od opcji, która wybierzemy w notacji przypisów, np.:
1) J. Bartmiński: O językoznawczy kanon polonistyczny? Głos na otwarcie konferencji, [w:] Język polski jako przedmiot dydaktyki uniwersyteckiej pod red. J. Bartmińskiego, M. Karwatowskiej, Lublin 2000, s. 11-14.
2) J. Bartmiński: O językoznawczy kanon polonistyczny? Głos na otwarcie konferencji. [W:] Język polski jako przedmiot dydaktyki uniwersyteckiej. Red. J. Bartmiński, M. Karwatowska. Lublin 2000, s. 11-14.
W Wielkim słowniku ortograficznym pod red. E. Polańskiego nie znalazłam zasady, wedle której nie można by stawiać przecinka przed nawiasem kwadratowym. Wydaje się zatem, że w cytowanym przez Panią przypadku także powinien pojawić się jakiś znak interpunkcyjny. Przecinek jest zapewne znakiem odpowiednim.
Katarzyna Sujkowska-Sobisz
Interpunkcja2005-11-27
Chciałem poznać szczegółowe zasady stawiania przecinków w zdaniach złożonych. Pozdrawiam
Szanowny Panie! Na temat zasad interpunkcji polskiej już się wielokrotnie wypowiadaliśmy w dziale Interpunkcja, choć może nie wystarczająco dogłębnie i nie wyczerpująco, trudno jednak przepisywać wiele stron ze słownika, kiedy stosowne zasady polskiej interpunkcji, które dla Wielkiego słownika ortograficznego PWN opracował prof. Edward Polański, są dostępne w internecie. Piszemy o tym także na stronie naszej poradni.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2005-11-20
Proszę mi poradzić, gdzie postawić przecinek w poniższym zdaniu i czy trzeba przeredagować to zdanie ze względu na odmianę wyrazu tak: Celem działań jest udoskonalenie programów(,) tak(,) aby były one dostosowane do nowych potrzeb. Zgodnie z regułą [365] z Wielkiego słownika ortograficznego przecinek stawia się przed aby w połączeniu tak aby, jeżeli na tak pada akcent zdaniowy. Mam wątpliwość, czy powyższe zdanie jest gramatycznie poprawne. Nie miałbym wątpliwości co do zdań: programy należy udoskonalić tak, aby były...; celem działań jest udoskonalenie programów w taki sposób, aby... (w zdaniach tych są formy: udoskonalić tak (jak?), w taki sposób (w jaki sposób?); udoskonalenie tak. Dziękuję.
Zamiana w zdaniu czasownikowej formy osobowej udoskonalili na postać rzeczownikową udoskonalenie nie wprowadza zmian w interpunkcji zdania. A zatem: Celem działań jest udoskonalenie programu tak, aby był on dostosowany do nowych potrzeb.
Iwona Loewe
Interpunkcja2005-11-15
Czy w tytule Kredyt jako czynność bankowa przed jako stawiamy przecinek?
Nie, przecinek nie jest tu konieczny.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2005-11-15
Bardzo proszę o wyjaśnienie zasady stawiania przecinków przed powtórzonymi spójnikami... Z góry dziękuję! POZDRAWIAM - KINA
Stawiamy przecinek przed spójnikami, takimi jak i, oraz, lub, albo, czy, ani itd., jeżeli wyrazy te zostały powtórzone, także wielokrotnie, np. Nie było go ani w domu, ani w garażu, ani na podwórzu, ani na ulicy. Zwiedzaliśmy i Warszawę, i Kraków, i Poznań. Problem ten szczegółowo przedstawia reguła 378 zasad pisowni polskiej.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2005-10-10
Czy w przypadku odmiany słowa punkt, tzn. np. pisząc jest to podane w pkt. 4 po skrócie pkt należy w tym przypadku postawić kropkę czy też nie, oraz w ogóle w jakich przypadkach po ww. skrócie słowa punkt w postaci pkt stawia się kropkę.
Po skrócie pkt w żadnym przypadku nie stawia się kropki. Kropkę postawić można po skrócie tego samego wyrazu, ale w postaci p.. Piszemy zatem jest to podane w pkt 4 lub też jest to podane w p. 4 (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego).
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2005-10-04
Nie potrafi jednak ocenić kiedy to nastąpi. Czy w powyższym zdaniu powinien być przecinek? W moim odczuciu jest to zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym. Przecinek należy zatem postawić. Czy mam rację? Będę wdzięczna za odpowiedź. Halina
Tak, ma Pani rację – jest to zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym, dlatego też przed kiedy powinien znajdować się przecinek.
Katarzyna Wyrwas
Interpunkcja2005-06-22
W zdaniu: Lepiej pracować, niż korzystać z pomocy społecznej przecinek przed niż powinien być i postawiłam go. Powiedziano mi, że tu nie ma go być i został usunięty. W zdaniu: To więcej niż otrzymuję teraz (pieniędzy z wcześniejszego kontekstu). Tu przecinka nie postawiłam. Z kolei został dodany.
Poprawna interpunkcja: Lepiej pracować, niż korzystać z pomocy społecznej. To więcej, niż otrzymuję teraz. Uzasadnienie jest następujące: jeżeli spójnik niż (także z partykułą: niżby) użyty jest w wypowiedzeniu złożonym porównawczym, oddziela się te obie części składowe przecinkiem (tak jest w zdaniu pierwszym). Natomiast w wypowiedzeniu pojedynczym zwykle nie stawia się przecinka przed członem porównywanym. W konstrukcji To więcej [jest], niż otrzymuję teraz widzieć należy zdanie złożone porównawcze. Tak więc i tutaj postawimy przecinek przed niż. Szczegółowo zasady te przedstawia Jerzy Podracki w Słowniku interpunkcyjnym.
Aldona Skudrzyk
Interpunkcja2005-06-06
Oferowane, przez nas, rozwiązania oparte są głównie o platformę i technologię Lotus Domino, która łączy w sobie bezpieczeństwo, komunikację oraz bazy danych i jest chętnie wykorzystywana przez firmy na całym świecie. Czy w powyższym zdaniu oddzielenie przez nas przecinkami jest poprawne? Czy można to potraktować jako wtrącenie lub objaśnienie? Czy tez jako rozwiniecie przydawki? Pozdrawiam, Monika G.
Nie ma potrzeby oddzielania przecinkami członu przez nas, byłoby to dość dziwne (i śmieszne). W cytowanym zdaniu trzeba natomiast postawić przecinek przed i jest chętnie, ponieważ tu kończy się wcześniejsze zdanie podrzędne. Proponuję zatem taką wersję: Oferowane przez nas rozwiązania oparte są głównie o platformę i technologię Lotus Domino, która łączy w sobie bezpieczeństwo, komunikację oraz bazy danych, i jest chętnie wykorzystywana przez firmy na całym świecie.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138