Najczęściej zadawane pytania (190) Ortografia (464) Interpunkcja (160) Wymowa (61) Znaczenie (175) Etymologia (254) Historia języka (21) Składnia (253) Słowotwórstwo (98) Odmiana (265) Frazeologia (108) Poprawność komunikacyjna (196) Nazwy własne (311) Wyrazy obce (62) Różne (144) Wszystkie tematy (2572)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2004-12-10
Jak napisać słowo siostra – małą czy wielką literą, np. siostra Faustyna Kowalska.
Wyraz siostra, to zgodnie z zasadami polskiej pisowni pisze się go małą literą (także jako skrót s.), chyba że wyraz siostra wchodzi w skład nazwy własnej zgromadzenia zakonnego, np. Zgromadzenie Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-10
Jak poprawnie zapisać zdanie: Pomnik postawiono niby-tymczasowo (czy: niby tymczasowo), ale zapewne zostanie tu na dłużej? Dziękuję za pomoc, Joanna C.
Połączenia wyrazowe z członami niby- (a także quasi-) w polszczyźnie zapisujemy z łącznikiem (por. Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego, reguła 188). Niby występuje jednak w polszczyźnie również m.in. w funkcji partykuły wyrażającej dystans mówiącego wobec sądu uważanego za nieprawdziwy, bywa zatem owo niby synonimem jakoby i w takim znaczeniu zapisywane jest rozdzielnie – niby tymczasowo.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-09
Jak piszemy partykułę -by z osobowymi formami czasownika?
Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście z osobowymi formami czasowników (także użytymi w funkcji bezosobowej) pisze się łącznie, np. robiłbym, posprzątałabyś, upiekłby, zapaliłybyśmy, zrzeszylibyście się, należałoby go odwiedzić; wypadałoby złożyć życzenia; wydawałoby się, że zda ten egzamin; malowałoby mu się dobrze w plenerze (zob. reguła 43 w Wielkim słowniku ortograficznym PWN pod red. E. Polańskiego).
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-07
Czy poprawny jest zapis pop-psychologiczny czy poppsychologiczny?
Wyrazy z cząstką pop- (z ang. pop(ular) ‘popularny’) są w polszczyźnie pisane z łącznikiem, np. pop-art, pop-music, lub też łącznie, np. popart, popkultura, popartysta. Przymiotniki pochodne nawet od wyrazów pisanych z łącznikiem zachowują jednak pisownię łączną, por. popartowy, popkulturowy (por. Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego, Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza). Należałoby zatem orzec, że nie odnotowany w słownikach przymiotnik poppsychologiczny miałby również pisownię łączną. Pochodzi zapewne od angielskiego rzeczownika pop-psychology i oznacza ‘psychologię przeznaczoną dla masowego odbiorcy, psychologię popularną’. Przeczownik ten może być zapisywany jako poppsychologia lub – w analogii do pop-artpop-psychologia, natomiast przymiotnik – już łącznie. W Internecie znalazłam nieco ponad 30 przykładów użycia wyrazów poppsychologia i poppsychologiczny, większość z nich z pisownią rozdzielną, której nie można zaakceptować.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-06
Czy występującą w obcych nazwiskach cząstkę de należy pisać małą czy dużą literą, np. Antoni de Mello czy Antoni De Mello?
Wchodzące w skład nazwisk de piszemy małą literą, podobnie jak: z, von (np. Jan z Kolna, Aleksander von Humboldt, Teun van Dijk).
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-12-06
Jak należy pisać: Polak-katolik czy Polak katolik?
Zestawienia typu Polak katolik (lekarz chirurg, artysta malarz) mają pisownię rozdzielną - drugi człon jest bowiem określeniem członu pierwszego.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-12-04
Jak należy pisać: Cerkiew prawosławna czy Cerkiew Prawosławna. Czy dopuszczalny jest zapis cerkiew prawosławna?
Cerkiew jako nazwa organizacji, wspólnoty pisana jest wielką literą, podobnie jak Kościół w tym znaczeniu. Przymiotniki występujące po obu tych wyrazach dookreślające odłam religijny itp. piszemy małą literą, a zatem – Cerkiew prawosławna (zob. Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego, reguła 84). Proszę przeczytać również zamieszczoną w dziale Ortografia odpowiedź dotyczącą pisowni nazwy Kościół. Jeśli napisze Pan małymi literami cerkiew prawosławna, zostanie to prawdopodobnie odebrane jedynie jako określenie budynku cerkwi, nie zaś jako nazwa wspólnoty wiernych.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-02
Czy nazwę własną Plac Czerwony zapisywać zgodnie z polską pisownią plac Czerwony czy też z dużej litery jako nazwę obcą?
Obowiązująca reguła 82 polskiej ortografii nakazuje pisownię plac Czerwony.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-12-02
Wiem, że skrót n.p.m. piszemy właśnie tak, jak piszemy. Ale co z miesięcznikiem N.P.M. (czy też raczej n.p.m.?), kiedy tytuł ten wymieniamy w tekście?
Czy należy pisać go wielkimi literami, bo na okładce jest małymi, z kropkami. A kiedy ten skrót funkcjonuje jako tytuł, w środku zdania (skrót oznacza nad poziomem morza, to czasopismo miłośników gór, skrót ten piszemy małą literą)? Można zostawić małe litery w tytule czasopisma?
Przyznam, że wcześniej nie słyszałam o tak zatytułowanym miesięczniku. Jaki jest problem z wymienianiem w tekście - chyba nie ortograficzny; można go (skrót) zostawić nieodmienny. Należy zachować oryginalną pisownię tytułu, tzn. małymi literami, z kropkami i koniecznie ująć w cudzysłów. Jest to tradycyjny sposób wyróżniania tytułu. Gdyby tytuł pisać wielkimi literami, to wtedy bez kropek.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-12-02
Dlategoteż czy dlatego też – jak powinno się pisać?
Są to dwa nie połączone nawet słowotwórczo wyrazy, dlatego też należy je pisać rozdzielnie.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-02
O pewnej pani można powiedzieć, że jest panią ąę. Moje pytanie brzmi: co dokładnie znaczy ąę oraz jak się to powinno zapisać (może z myślnikiem)? Nie znalazłem tego słowa w żadnym słowniku...
Osobliwy wyraz ąę oznacza kogoś lub coś dystyngowanego, związanego ze sferami wyższymi, elitami. Jest to aluzja do starannej (przesadnie) wymowy samogłosek nosowych, która miałaby być cechą wymowy elity. Pisownia nie jest ustalona, na pierwszy rzut oka najlepszy się wydaje się zapis z przecinkiem (ą, ę), ale wygląda jak wyliczenie znaków, a nie jeden wyraz. W praktyce językowej spotkać można tylko zapis ąę, a moim zdaniem może też być ą-ę (z łącznikiem).
Jan Grzenia
Ortografia2004-12-02
Czy potwierdzenie poprawnie zapisuje się mchm czy mhm?
Przez analogię do hm, najlepiej pisać mhm, taki zapis też przeważa w tekstach internetowych.
Jan Grzenia
Ortografia2004-12-02
Uprzejmie proszę o odpowiedź, redaguję tekst prawniczy, jak zapisać skrót Tekst jednolity? Podano mi taki zapis: Tj. Dz.U. 2004, Nr 8, poz. 65. Dziękuję.
Skrót tj. Słownik skrótów i skrótowców Jerzego Podrackiego oraz Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego objaśniają jako ‘to jest’, a zatem jest on już niejako zarezerwowany i nie należy go stosować w celu wyrażania innych treści. Specjalnego skrótu na wyrażenie tekst jednolity słowniki nie odnotowują, istnieje jednak wyraźna potrzeba skracania, skoro na stronach internetowych można spotkać kilka różnych – mniej lub bardziej godnych zaakceptowania – wersji skrótowych. W największej ilości dokumentów stosuje się skrót t. j., który można zaaprobować, pomimo że może on jednak prowadzić do nieporozumień komunikacyjnych ze względu na jego podobieństwo do tj. ‘to jest’. Nieco mniej przykładów użycia, choć przecież również tysiące, dotyczy zapisu tekst jedn. – sądzę, że ten skrót także można zaakceptować, bo jest przede wszystkim czytelny (zwłaszcza że w kontekście mamy Dziennik Ustaw), podobnie jak skrót t. jedn. użyty w ponad 500 przykładach. Znalazłam ponadto zaledwie po kilka przykładów ze skróceniami tekst jed. oraz t. jed., których stosowania nie polecałabym. Proszę zwrócić uwagę, że zgodnie z zasadami polskiej ortografii (a przeciwnie do praktyki widocznej w tekstach prawniczych) skrót nr określający numer Dziennika Ustaw powinno się zapisywać małą literą.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-12-01
Czy w zaproszeniu zwrot do ogólnego adresata należy pisać wielką literą, np. Serdecznie zapraszam wszystkich Uczniów Gimnazjum... itd.?
Ortografia niekiedy uzależniona bywa od naszego stosunku do adresata wypowiedzi, z tego też względu lub ze względów uczuciowych niektóre wyrazy, a szczególnie zwroty do adresata, można napisać wielką literą.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-11-30
Zwracam się z uprzejmym zapytaniem, jak napisać wyrażenie super disco dans. Będę zobowiązana za odpowiedź.
Wyrażenie chyba nie powinno podlegać zasadom polskiej ortografii? Trudno się domyślić znaczenia tego wyrażenia, w każdym razie mnie. Jeśli jest to ‘nadzwyczajny taniec dyskotekowy’, to superdans disco. Jeśli jest to jednak ‘nadzwyczajna dyskoteka’, to superdisco dans. Słowem: super- jest przedrostkiem, który piszemy łącznie z wyrazem, do którego się odnosi, np. superatrakcja, supercena, superokazja. Najlepiej jednak pomyśleć, czy taki zestaw wyrazów zapożyczonych jest niezbędny do wyrażenia treści.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-11-30
Szanowni Państwo, czy poprawnie napiszemy: władze landu Nadrenii-Palatynatu czy władze Landu Nadrenii-Palatynatu? Z pozdrowieniami, Anna W.
Wyraz land jest wyrazem pospolitym i nie wchodzi w skład nazwy własnej, piszemy go małą literą (por. np. województwo).
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-11-29
Czy słowo gril może być spolszczone, czy powinno być napisane przez dwa l?
Rzeczownik grill jest przez wszystkie współczesne słowniki niezwykle konsekwentnie notowany w formie z dwoma l, jest to zatem jedyny obowiązujący zapis, bez wariantów.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-11-26
Chciałabym dowiedzieć się o pisownie słowa: fifty-fifty, czemu akurat w ten sposób powinno się je zapisywać, czy forma fifti-fifti jest niepoprawna?
Fifty-fifty polszczyzna zapożyczyła z języka angielskiego, w którym właśnie w taki sposób jest zapisywane to funkcjonujące jako przymiotnik i przysłówek wyrażenie o dosłownym znaczeniu ‘50 i 50’ (zob. Merriam-Webster’s Dictionary, The American Heritage Dictionary of the English Language). W naszym języku fifty-fifty ma znaczenie raczej przysłówkowe ‘równo (dla obu), po połowie, pół na pół (por. Wielki słownik wyrazów obcych PWN pod red. M. Bańki, Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego). Drugi podany przez Panią wariant pisowni jest niepoprawnym, uproszczonym zapisem fonetycznym, którego nie sposób znaleźć w słownikach.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2004-11-23
Która z form jest poprawna: Święta Bożego Narodzenia czy święta Bożego Narodzenia? Czy słowo święta w życzeniach świątecznych pisze się dużą czy małą literą?
Poprawna forma zapisu to święta Bożego Narodzenia. W wyrażeniu tym nazwą własną jest tylko człon Boże Narodzenie (funkcjonuje przecież samo określenie Boże Narodzenie), wyraz święta jest wyrazem pospolitym, pisanym małą literą, podobnie piszemy wyrazy oznaczające obrzędy, zwyczaje, np. andrzejki, mikołajki, walentynki.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2004-11-18
Jak poprawnie zapisać przy nazwisku – doktor honoris causa, Doktor Honoris Causa czy Doktor honoris causa?
Według Wielkiego słownika ortograficznego PWN pod red. E. Polańskiego tytuły naukowe i zawodowe piszemy małą literą (zob. reguła 115 i część hasłowa), a zatem np. Jan Kowalski, doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129