Najczęściej zadawane pytania (207) Ortografia (501) Interpunkcja (168) Wymowa (65) Znaczenie (201) Etymologia (276) Historia języka (21) Składnia (270) Słowotwórstwo (114) Odmiana (287) Frazeologia (116) Poprawność komunikacyjna (207) Nazwy własne (350) Wyrazy obce (68) Różne (147) Wszystkie tematy (2791)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2009-03-16
W ostatnim czasie pojawiły się fotoksiążki i fotoalbumy, a może poprawniej foto-książki, foto-albumy?
Fotoksiążki czy fotoalbumy zapiszemy razem, jak wszystkie wyrazy z członem foto-, np. fotoamator, fotochromia czy fotoreporter.
Ewelina Pałka
Ortografia2009-03-16
Czy w zdaniu Gdybym wiedział, że się rozpada, to bym nie wychodził z domu należy napisać to bym czy tobym?
W tym wypadku to jest spójnikiem i łączy dwa zdania współrzędne o charakterze wynikowym. Cząstka by jest wykładnikiem trybu przypuszczającego i zapisuje się ją łącznie z czasownikami i spójnikami, zatem zdanie powinno mieć postać Gdybym wiedział, że się rozpada, tobym wziął parasol. Postać z rozłącznym zapisem mielibyśmy, gdyby to było zaimkiem, np. Właśnie to bym zrobił!
Ewelina Pałka
Ortografia2009-03-11
Będę wdzięczna za odpowiedź na pytanie, jak zapisać: nieanglojęzyczny czy nie-anglojęzyczny.
Przymiotniki z partykułą przeczącą nie w polszczyźnie piszemy łącznie, bez łącznika, np. nieartystyczny, nieambitny, niebogaty itp., podobnie jak rzeczowniki zaprzeczone typu nienauczyciel, niekatolik, nieagresja. Uzasadnieniem dla użycia łącznika jest fakt, że rzeczownik, którego zaprzeczenie wyrażamy, stanowi pisaną wielką literą nazwę własną, jak np. nie-Polak.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2009-03-11
Napisałem: Przewóz osób w kraju i zagranicą. Chciałbym wiedzieć, czy zrobiłem błąd w wyrazie zagranicą.
Osoby przewożono za granicą jakiegoś państwa, w zdaniu tym użyto więc rzeczownika granica w znaczeniu ‘linia oddzielająca terytorium jednego państwa od innych’. Istnieje także rzeczownik zagranica oznaczający ‘kraje leżące poza granicami danego państwa’, który może być użyty w następujących kontekstach: zagranica decyduje o kierunku koniunktury na naszej giełdzie; zagranica ocenia nas właśnie przez pryzmat tego, co się dzieje w regionie; po ostatnich stratach w Rosji zagranica bardzo ostrożnie inwestuje kapitał na innych rynkach wschodzących itp. W tym jednak wypadku mamy do czynienia z granicą, dlatego też pisownia z przyimkiem za jest rozdzielna, typowa dla wyrażeń przyimkowych.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2009-02-18
Jak poprawnie zapisać włatcy móch?
Poprawna forma (zapisana ortograficznie, nie zaś częściowo fonetycznie) powinna mieć wygląd: władcy much, a jeśli to tytuł, jak przypuszczam, wtedy pierwszy wyraz (jedynie) powinien być napisany wielką literą: Władcy much.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2008-12-09
W trybie grzecznościowym, w korespondencji zawsze używam dużych liter zwracając się do danej osoby: Tobie, Ciebie itp. Ale czy ta sama zasada obowiązuje przy zwrotach twoje, do twojej?
Tak, oczywiście. Jeśli decyduje się Pani na zaznaczanie szacunku do odbiorcy przez pisanie wielką literą zaimków osobowych, nie można zaprzestać tylko na mianowniku tychże zaimków, ale także wielką literą pisać zaimki w przypadkach zależnych (D. Ciebie, C. Tobie, B. Ciebie, N. z Tobą, Ms. o Tobie). Podobnie postępujemy z zaimkami dzierżawczymi, pisząc wielka literą wyrazy typu Twój, Twego, a także Jego, Ich itp.
Katarzyna Sujkowska-Sobisz
Ortografia2008-12-03
Bardzo proszę o wyjaśnienie, czy dopuszczalna jest pisownia przedrostka mini- oddzielnie: chodzi o mini(?)listę przebojów. Słownik ortograficzny podaje, że wszystkie przedrostki pisze się łącznie z wyrazami pospolitymi. Moje koleżanki nauczycielki twierdzą, ze można napisać rozdzielnie. Bardzo proszę o rozstrzygnięcie naszego sporu.
Racja jest po stronie tego, kto wierzy ustaleniom zawartym w słownikach ortograficznych, zwłaszcza w ich najnowszych wydaniach. Wszystkie przedrostki, zarówno rodzime, jak i obce, w polszczyźnie powinny być pisane łącznie z wyrazami pospolitymi, o czym mówi reguła 148 zasad pisowni polskiej. W naszym języku szerzy się niestety zły zwyczaj pisowni rozdzielnej form, które powinny mieć pisownię łączną, takich jak: superoferta, megadoładowanie, hipernapęd, eksmąż, ekstranowoczesny, pseudofilozoficzny, wicedyrektor. Jedyna poprawną formą jest więc minilista.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2008-12-03
Proszę o pomoc i wyjaśnienie w następującej sprawie: Jutro w Górnośląskim Centrum Kultury odbędzie się premiera spektaklu. Moim zdaniem, każda premiera w Centrum jest przemyślana i dlatego udana. Chodzi o uzasadnienie pisowni nazwy własnej (Centrum) w drugim zdaniu - duża litera, ale dlaczego?
Wyraz Centrum w drugim zdaniu zapiszemy wielką literą, jako że chodzi właśnie o Górnośląskie Centrum Kultury, o to jedno konkretne centrum. Jest to po prostu fragment nazwy własnej, użyty, by nie powtarzać pełnej.
Ewelina Pałka
Ortografia2008-12-03
Jest Europa Południowa, Zachodnia - od dużej litery. A jak jest z Polską? Południowa czy południowa, Zachodnia czy zachodnia, wschodnia? Co decyduje o pisowni przymiotników w tym przypadku?
Wszystko zależy od kontekstu. Przymiotniki: południowy, północny, wschodni, zachodni pisze się wielką literą, jeśli są integralną częścią nazw geograficznych (wspomniana Europa Zachodnia czy Tatry Wschodnie), ale jeśli oznaczają część terytorium (np. Nad Polskę północną nadciąga niż), należy traktować je jak najzwyklejsze przymiotniki i zapisać małą literą.
Ewelina Pałka
Ortografia2008-12-03
Jak pisać skróty w nazwach, np. Liceum im. ks. A. J. Czartoryskiego czy Liceum im. Ks. A. J. Czartoryskiego. Czy w nazwach ulic skrót powinien być pisany małą czy dużą literą, np. ul. ks. P. Skargi czy ul. Ks. P. Skargi?
Jeśli w zapisie posługujemy się skrótami typu: ks., św., gen., bł., piszemy je małą literą, jeśli jednak skróty są rozwinięte, stosujemy wielką literę, czyli: os. Naftowa, ale Osiedle Naftowa, rondo gen. de Gaulle’a, ale rondo Generała de Gaulle’a, kościół św. Barbary, ale kościół Świętej Barbary, a zatem: Liceum im. ks. A. J. Czartoryskiego i ul. ks. P. Skargi.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2008-12-03
Nie wiem, czy powinnam pisać most Kotlarski w Krakowie czy też Most Kotlarski, most/Most Zamkowy w Rzeszowie, hala/Hala Podpromie w Rzeszowie, pomnik/Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie? Nie jestem w stanie dociec, czy w danym mieście nazwa mostu brzmi Most X czy też po prostu most „X” itd. Jak rozwiązać ten problem, by mieć pewność prawidłowego zapisu?
W istocie reguła nie jest zbyt precyzyjna i wymaga od użytkownika także pewnej intuicji językowej. Proponuję: most Kotlarski, most Zamkowy, hala Podpromie, pomnik Czynu Rewolucyjnego. Jak mieć pewność? Te wyrazy, które określają w nazwie typ obiektu, są jednak najczęściej nazwami pospolitymi, piszemy je więc małą literą. Rzadsze użycia wielkiej litery wynikają z utrwalonej tradycji.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2008-12-03
Czy Mazury to kraina tysiąca jezior czy też Kraina Tysiąca Jezior?
Mazury to Kraina Tysiąca Jezior. Takie omawiające, wieloczłonowe nazwy, zwane peryfrazami, utrwalone jako całość, traktujemy jak nazwy własne i piszemy wielkimi literami, np.: Kraina Wielkich Łowów (= indiańskie niebo), Kraina Kangurów (= Australia), Kraj Klonowego Liścia (= Kanada), Kraj Kwitnącej Wiśni (= Japonia), Kraj Wschodzącego Słońca (= Japonia).
Aldona Skudrzyk
Ortografia2008-12-03
Zastanawiam się nad poprawnością zdania: W zorganizowanej na prędce kampanii Hitler uzyskał 13,5 mln głosów, przegrywając nieznacznie ze zniedołężniałym już Hindenburgiem.
Zdanie będzie poprawne, jeżeli naprędce zostanie napisane łącznie.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2008-10-19
Jest Europa Południowa, Zachodnia - od dużej litery. A jak jest z Polską? Południowa czy południowa, Zachodnia czy zachodnia, wschodnia? Co decyduje o pisowni przymiotników w tym przypadku?
Wszystko zależy od kontekstu. Przymiotniki: południowy, północny, wschodni zachodni pisze się wielką literą, jeśli są integralną częścią nazw geograficznych (tu na przykład wspomniana Europa Zachodnia czy Tatry Wschodnie), ale jeśli oznaczają część terytorium (np. Nad Polskę północną nadciąga niż), należy traktować je jak najzwyklejsze przymiotniki i zapisać małą literą.
Ewelina Pałka
Ortografia2008-10-18
Czy istnieje skrót wyrazu środa? W Słowniku poprawnej polszczyzny nie został on podany (w przeciwieństwie do innych nazw dni tygodnia). Jeśli nie istnieje, to czy błędny będzie zapis np. pon.-środa, środa-niedz.?
Skrót wyrazu środa – śr. – notuje m.in. Słownik skrótów i skrótowców Jerzego Podrackiego (PWN, Warszawa 1999). Poprawny zapis przedziału czasowego z jego uwzględnieniem winien w tekstach drukowanych przyjąć np. taki kształt: pon.–śr. lub pt.–śr. Występującą między skrótami półpauzę bez spacji można też zastąpić dywizem, czyli inaczej łącznikiem, np. śr.-niedz. lub czw.-śr. Zdecydowanie odradzam natomiast zestawianie w podobnych do przedstawionych paralelnych konstrukcjach skrótu i pełnego wyrazu: konstrukcje (!)wt.–sobota są wyrazem niekonsekwencji autora i, jako błędy edytorskie, z pewnością nie spotkają się w procesie wydawniczym z aprobatą redaktorów przygotowujących publikację.
Katarzyna Mazur
Ortografia2008-10-04
Uprzejmie proszę o podanie poprawnej pisowni tytułu czasopisma pedagogicznego „Wychowanie na Co Dzień”.
W tytule czasopisma trudności przysparzać mogą dwie sprawy. Po pierwsze pisownia wyrażenia na co dzień, w którym każdy człon należy pisać oddzielnie. Jeżeli zaś chodzi o użycie wielkiej lub małej litery, to zgodnie z regułą 72 (Nowy słownik ortograficzny red. E. Polański) w tytułach czasopism, które są odmienne, wielką literą piszemy wszystkie wyrazy poza spójnikami i przyimkami. Z tego też powodu na i co w tym tytule należy napisać małymi literami (co jest przyimkiem używanym w połączeniach z rzeczownikiem lub grupą liczebnikowo-rzeczownikową, charakteryzujących częstość, z jaką powtarza się to, o czym mowa w wypowiedzeniu). Poprawny zapis tytułu wygląda więc następująco: „Wychowanie na co Dzień”.
Alicja Podstolec
Ortografia2008-10-04
Jak napisać dziesięciolatka używając cyfr: 10.latka czy 10-latka?
Zdecydowanie jedynie poprawna jest forma z dywizem, czyli 10-latka. W podobny sposób zapisać należałoby przymiotnik 10-letnia.
Katarzyna Mazur
Ortografia2008-10-04
Jak podpisać zeszyt do języka polskiego: j. polski czy J. polski?
Przywołany podpis na okładce zeszytu funkcjonuje jako jego tytuł, dlatego zasadne byłoby użycie w tym wypadku wielkiej litery, a więc Język polski, ewentualnie J. polski.
Katarzyna Mazur
Ortografia2008-10-01
Jak poprawnie zapisać włatcy móch?
Poprawna forma (zapisana ortograficznie, nie zaś częściowo fonetycznie) powinna mieć wygląd: władcy much, a jeśli to tytuł, jak przypuszczam, wtedy pierwszy wyraz (jedynie) powinien być napisany wielką literą: Władcy much.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2008-09-30
Która forma zapisu jest poprawna: Führer, Fuhrer czy może fuhrer?
Führer (‘wódz’ od führen 'prowadzić; kierować') to tytuł Adolfa Hitlera – taka pisownię (wielką literą oraz z niemiecką samogłoską ü) podaje Wielki słownik ortograficzny PWN.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26